در تقریر برهان لطف بر وجود امام زمان (ع) ابتدا به مقدماتی اشاره می کنیم :

1-به یک جهت لطف به دو قسم تقسیم می شود:

الف. لطف محصّل:لطفی که با آن ، مکلّف به اختیار خویش طاعت را بر می گزیند.
ب . لطف مقرّب : لطفی که مکلّف با آن ، به انجام واجبات نزدیک تر و از ارتکاب محرمات دور می شود.

2- متکلمان عدلیّه اعم از امامیه و معتزله، لطف را بر خداوند واجب می دانند ، زیرا او بندگان خود را عبث و بیهوده نیافریده است ، لذا هر چه را که در رسیدن آنها به هدف مؤثراست باید انجام دهد که از آن جمله لطف است .
قاعدۀ لطف مقرّب ایجاب می کند که در میان جامعه امامی باشد که محور حقّ بوده و جامعه را از خطای مطلق باز دارد. از همین رو است که می گوییم : اجماع حجّت است . قاعدۀ لطف اقتضا می کند که رئیسی در میان مردم باشد ، رئیسی که نمی تواند نسبت به جامعه بی تفاوت باشد، تا اگر همه جامعه به بیراهه رفتند آنها را هدایت کند و نگذارد که امت ، اجتماع بر باطل کنند .
صفّار به سند خود از امام صادق علیه السلام نقل کرده که فرمود: « إنّ الله جلّ و عزّ أجل و أعظم من أن یترک الأرض بغیر إمام » ؛ « همانا خداوند عزّوجل جلیل تر و عظیم تر از آن است که زمین را بدون امام رها کند .» الطاف وجود امام غائب
1-حراست از دین خداوند در سطح کلّی ؛

مرحوم شریف العلماء می فرماید: « به طور حتم وجود امام در زمان غیبت لطف است ، و از جمله لطف آن حفظ شریعت و نفی اتفاق بر باطل و ارشاد مردم به حق است ».

2-تربیت نفوس مستعد؛

برخلاف تصور برخی که گمان کرده اند رابطۀ امام با مردم در زمان غیبت به طور کلّی قطع می شود، ولی حق این است که این چنین نیست بلکه مطابق برخی روایات گروهی از افراد قابل و نفوس مستعدّ از نور وجود آن حضرت بهره مند می شوند.

3-وجود امام ، سبب بقای مذهب ؛

جامعه شناسان و روانکاران معتقدند که اعتقاد به وجود امام و رهبر هر چند غایب می تواند اثر عمیقی در جوامع دینی وغیر دینی داشته باشد . درجنگ اٌحٌد برای تضعیف روحیۀ مردم شایعۀ قتل پیامبر را منتشر کردند .

4-تأثیر وجود الگو در پیشرفت بشر ؛

از امتیازات اساسی ادیان الهی آن است که اگر بشارت به امری می دهند در ابتدا برای آن الگویی معرفی می کنند تا مردم با توجّه به او ، خود را به کمال مطلق نزدیک کنند و می دانیم که بهترین الگو، امام و مقتدای کامل و زنده است .