برخی در استدلال بر عدم امکان تشرف به ملاقات حضرت مهدی (ع) در عصر غیبت ، به توقیع حضرت به علی بن محمّد سمری تمسّک کرده اند ، زیرا در ذیل آن چنین آمده است : «ألا فمن ادّعی المشاهده قبل خروج السفیانی و الصیحه فهو کذّاب مفترٍ...» ؛ « آگاه باش! پس هر کس قبل از خروج سفیانی و صیحه ، ادعای مشاهده کند پس او بسیار دروغگو و تهمت زننده است ...» .
پاسخ:
1-کسی اطلاق این روایت را قبول نکرده و لذا جماعت بسیاری از علما و صلحا قضیۀ تشرف خود را بر دیگران نقل کرده اند .
2-در توقیع، ادّعای مشاهده تکذیب شده و مشاهده عبارت است از دیدن با شناخت ، در حالی که می دانیم : غالب دیدارها با شناخت در مرحلۀ اوّل همراه نبوده است .
3-ممکن است که مقصود از ادعای مشاهده خصوصاً با وجود مدعیان دروغین نیابت و سفارت در عصر صدور این روایت ، ادعای مشاهده و رؤیت و ملاقات با حضرت به عنوان نایب خاص باشد ، که حضرت به طور اکید در عصر غیبت کبرا نیابت خاص را نفی می کند ، خصوصاً به قرینۀ آنکه در توقیع شریف آمده است : « و زود است که در میان شیعیانم کسانی پیدا شوند که ادعای مشاهده نمایند...» .
4- شیخ طوسی رحمه الله با آنکه توقیع را نقل کرده ولی خودش به عموم آن عمل نکرده و قائل به امکان رؤیت برای افراد صالح امّت است .
5-ممکن است که مراد از مشاهده ، دیداری باشد که بر آن آثار مترتب گردد .و در حقیقت ، حضرت در صد آن است که ترتّب اثر را از این ماقات ها و سخن هایی که در آنها بوده برطرف نماید .
همان گونه که در روایتی می خوانیم: « اگر پنجاه نفر نزد تو قسم بر ضدّ کسی خوردند، ولی آن شخص خلاف آن را گفت ، او را تصدیق کرده و آن پنجاه نفر را تکذیب کن » این به معنای عدم ترتّب اثر بر قسم پنجاه نفر است .
6-روایت،بر فرض صحّت سند ، مفید ظن است ، در حالی که قضایای تشرفات به حدّی است که انسان را به یقین می رساند .
7-ممکن است که مقصود از مشاهده در توقیع شریف ، ادعای مشاهدۀ اختیاری باشد ، به این معنا که رؤیت در عصر غیبت کبرا اختیاری نیست ، بلکه هر کس را که ما صلاح دانستیم او را به شرف لقای خود مفتخر می سازیم .
8-توقیع ، خبر مرسل است و لذا از حیث سند ضعیف می باشد .