آیه 31 سوره انعام: لقاء الله
قَدْ خَسِرَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قالُوا يا حَسْرَتَنا عَلى ما فَرَّطْنا فيها وَ هُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ
كسانى كه لقاى الهى را دروغ انگاشتند قطعاً زيان ديدند. تا آن گاه كه قيامت بناگاه بر آنان در رسد، مىگويند: «اى دريغ بر ما، بر آنچه درباره آن كوتاهى كرديم.» و آنان بار سنگين گناهانشان را به دوش مىكشند. چه بد است بارى كه مىكشند.
تفسیر آیه
مراد از «لقاء اللَّه» ملاقات معنوى و شهود باطنى در قیامت است، چون در قیامت همهى وابستگى هاى انسان به مال و مقام و بستگان قطع مى شود و با روبرو شدن با پاداش و كیفر الهى، حاكمیّت مطلقه ى الهى را درك مى كند. حسرت، براى از دست دادن منافع است و ندامت براى پیش آمدن ضررها. [1]
به قیامت، «ساعت» مىگویند، چون در ساعتى و لحظه اى برق آسا ایجاد مى شود. (در آیهى 77 سوره نحل آمده است: «و ما أمر الساعة الاّ كلَمح البصر أو هو اقرب»، برپایى قیامت، مانند چشم به هم زدن یا نزدیك تر از آن است).
در حدیثى از پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله آمده است: اهل آتش، جایگاه خود (آن جایگاهى كه خداوند براى هر شخصى در بهشت قرار داده است،) را در بهشت مى بینند و مىفهمند زیان كرده اند مىگویند: «یاحسرتنا». [2]
كسى كه قیامت را نپذیرد، هستى خود را با دنیاى فانى معامله كرده و این بزرگ ترین خسارت است. قیامت، ناگهانى فرا مى رسد و كسى از زمان آن آگاه نیست، پس باید همیشه آماده بود. اعتراف و حسرت، نشانه ى آزادى انسان در عمل است، زیرا مى توانست خوب عمل كند و نكرد. قیامت روز افسوس خوردن است، امّا حسرت ها در آن روز بى نتیجه است. گناهان، در قیامت تجسّم یافته و بر انسان بار مى شوند. تكذیب یا فراموشى قیامت، سبب ارتكاب گناهانى است كه در قیامت، وزر و وبال انسان مى گردد.
در ترجمه بيان السعادة في مقامات العبادة، از سلطان محمد گنابادي آمده:
«قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ» يعني لقاي خدا را در مظاهر ولوي (منسوب به وَلی) آن تكذيب كردند، زيرا كه لقاي خداي تعالي اضافه و نسبتي است بين او و عبدش و حقيقت اضافات خداي تعالي عبارت از اضافه اشراقي خدا است كه آن ولايت مطلقه است و آن علي عليه السّلام با علويّتش مي باشد.
«حَتَّي إِذا جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ» يعني ساعت مرگ يا ساعت قيامت، يا ظهور قائم ارواحنا له الفداء يعني ظهور امام، موقع رسيدن ساعت مرگ، و ... در همه اخبار به اين معاني تفسير شده است، و همه آنها به يك معني بر ميگردد، و تفاوت بين آنها اعتباري است.
«بَغْتَةً» ناگهان خدا را ملاقات مي كنند؛ آن هم با ظهور علي عليه السّلام يا با ظهور قائم ارواحنا له الفداء.
پی نوشت:
[1]تفسیر اطیبالبیان.
[2]تفسیر نورالثقلین.
