جلالی: خروج دجال را یکی از علائم الظهور می شمارند و او را چنین توصیف می نمایند: مردی است کافر، یک چشم بیش ندارد آنهم در پیشانیش واقع شده و مانند ستاره ای می درخشد، در پیشانی وی نوشته: کافر است به طوریکه هر باسواد و بی سواد آن را می خواند. کوهی از طعام و نهری از آب همیشه با اوست. بر الاغ سفیدی سوار می شود که هر گامش یک میل راه است.


آسمان به دستور وی باران می دهد و زمین گیاه می رویاند اختیار گنجهای زمین با اوست. مرده را زنده می کند، با صدایی که تمام جهانیان می شنوند ندا می کند: من خدای بزرگ شما هستم که شما را آفریده روزی می رسانم، به سوی من بشتابید.


می گویند: در زمان پیغمبر اکرم (ص) موجود بوده و نامش عبدالله یا صائدبن صیداست. پیغمبر اکرم (ص) و اصحابش به قصد دیدار به خانه اش رفتند او مدعی خدایی بود. عمر خواست به قتلش برساند ولی پیغمبر (ص) مانع شد. تاکون زنده است و در آخرالزمانف از شهر اصفهان قریه یهودیه خروج خواهد کرد.
از قول تمیم الداری که ابتداء نصرانی بوده و در سنۀ نهم هجری اسلام آورده، حکایت کرده اند که گفته است: من دجال را در یکی از جزائر مغرب دیدم که در غل و زنجیر بود.


هوشیار: دجال را به زبان انگلیسی انتی کریست «Antichrist» گویند یعنی ضد یا دشمن مسیح، کلمه دجال نام شخص معینی نیست بلکه در لغت عرب هر دورغگو و حیله بازی را دجال نامند. در کتاب انجیل هم لفظ دجال زیاد دیده می شود.


در رساله اول یوحنا نوشته است: دروغگو کیست، جز آنکه مسیح بودن عیسی را انکار کند، آن دجال است که پدر و پسر را انکار می نماید. [1]


باز در همان رساله می نویسد: شنیده اید که دجال می آید الحال هم دجالان بسیار ظاهر شده اند. در همان رساله می گوید: و هر روحی که عیسی مجسم شده را انکار کند از خدا نیست و اینست روح دجال که شنیده اید می آید و الان هم در جهان است. [2]


در رساله دوم یوحنا نوشته است: زیرا گمراه کنندگان بسیار به دنیا بیرون شدند که عیسی مسیح ظاهر شده در جسم را اقرار نمی کنند، آنست گمراه کننده و دجال. [3]


از آیات انجیل استفاده می شود که: دجال به معنی دروغگو و گمراه کننده است و استفاده می شود که: داستان خروج دجال و زنده بودنش، در آن زمان هم در بین نصاری شایع بوده و در انتظار خروجش بوده اند.


ظاهراً حضرت عیسی (ع) خروج دجال را خبر داده و مردم را از فتنه اش بر حذر می داشته است، لذا نصاری در انتظارش بوده اند و به احتمال خیلی قریب، دجال موعود حضرت عیسی، همان مسیح کاذب و دجالی بوده که در حدود پنج قرن بعد از عیسای مسیح ظاهر شد و به دروغ ادعای پیغمبری نمود و اوست که بدار آویخته شدند مسیح پیغمبر. [4]


در اسلام نیز احادیثی راجع به وجود دجال در کتب حدیث موجود است پیغمبر اسلام مردم را از دجال می ترسانید و فتنه اش را گوشزد آنان می کرد و می فرمود: تمام پیمبرانی که بعد از نوح مبعوث شدند قوم خویش را از فتنۀ دجال می ترسانیدند. [5]


پیغمبر (ص) فرمود: قیامت برپا نشود تا اینکه سی نفر دجال که خود را پیغمبر می پندارند ظاهر شوند. [6]


علی (ع) فرمود: از دو دجالیکه از اولاد فاطمه به وجود می آیند برحذر باشید. دجالی هم از دجله بصره خروج می کند که از من نیست و او مقدمه دجالهاست. [7]


پیغمبر (ص) فرمود: قیامت بر نمی شود تا اینکه سی نفر دروغگو و دجال ظاهر شوند و بر خدا و رسولش دروغ بندند. [8]


پیغمبر (ص) فرمود: پیش از خروج دجال، متجاوز از هفتاد نفر دجال ظاهر خواهند شد. [9]


از احادیث مذکور نیز استفاده می شود که دجال نام شخص معینی نیست و به هر دروغگو و گمراه کننده ای اطلاق می شود.


خلاصه: ریشه داستان دجال را باید در کتاب مقدس و در بین نصاری پیدا کرد. بعد از آن، اکثر احادیث آن و تفضیلاتش در کتب اهل سنت و به طرق آنها است.


بهرحال: اصل قضیه دجال به طور اجمال، بعید نیست صحت داشته باشد لیکن تعریفات و توصیفاتی که درباره اش شده مدرک قابل اعتمادی ندارد.[10]


پس بر فرض اینکه اصل قضیه دجال صحت داشته باشد اما بدون تردید با افسانه هایی آمیخته شده صورت حقیقی خود را از دست داده است. می توان چنین گفت: در آخرالزمان و نزدیک ظهور حضرت صاحب الامر (ع) شخصی پیدا خواهد شد که دروغگویی و حقه بازی سرآمد اقرانش می باشد و در دروغگویی بر تمام دجال های گذشته برتری دارد، با ادعاهای پوچش گروهی را گمراه می کند. چنین جلوه می دهد که: حیات و آب و نان مردم بدست اوست. مردم به طوری اغفال می شوند که گمان می کنند: آسمان و زمین در اختیار اوست. در دروغگویی کارش به جایی می رسد که کارهای خوب را بد و کارهای بد را خوب معرفی می کند. بهشت را جهنم و جهنم را بهشت جلوه می دهد. لیکن کفرش بر هر بی سواد و باسوادی واضح است.


لیکن دلیل معتبری نداریم که صائد بن صید، دجال موعود و از زمان رسول خدا تا حال زنده باشد زیرا علاوه بر اینکه سند حدیث ضعیف است، پیغمبر (ص) درباره دجال فرمود: داخل مدینه و مکه نمی گردد در صورتی که صائد بن صید در این دو شهر وارد شده در مدینه وفات نمود و گروهی از مردم شاهد مرگش بودند.[11] بر فرض اینکه پیغمبر اکرم، صائد را دجال نامیده باشد، دجال لغوی یعنی دروغگوست نه دجال موعود از علائم الظهور. به عبارت دیگر، پیغمبر اکرم، صائد را ملاقات نمود و او را به عنوان یکی از مصادیق دجال به اصحاب خویش معرفی کرد و چون بعداً از خروج دجال در آخرالزمان خبر داد، این دو مطلب سبب اشتباه مردم شد و گمان کردن صائد که پیغمبر او را دجال نامیده همان دجالی است که باید در آخرالزمان خروج کنند و از همین موضوع، زنده ماندن و عمر طویل را برایش نتیجه گرفتند.[12]