احادیثی که دستور می دهند که قبل از ظهور علائم مخصوص قیام حضرت مهدی علیه السلام از هر گونه حرکت و قیامی خودداری نمائید.


حدیث اول. عده من اصحابنا عن احمد بن محمد بن عثمان بن عیسی عن بکربن محمد عن سدیر قال، قال ابوعبدالله علیه السلام: یا سدیر! الزم بیتک و کن حلساً من احلاسه واسکن ماسکن اللیل و النهار فاذا بلغک ان السفیانی قد خرج فارحل الینا ولوعلی رجلک [1] یعنی حضرت صادق علیه السلام به سدیر فرمود: ملازم خانه ات باش و مادام که شب و روز ساکن هستند تو نیز ساکن باش. وقتی شنیدی که سفیانی خروج کرده به سوی ما بیا، گر چه پیاده باشی.



سند حدیث


حدیث مذکور از جهت سند چندان قابل اعتماد نیست. زیرا عثمان بن سعید که در سند واقع شده واقفی بوده است. در زمان حیات موسی بن جعفر علیه السلام وکیل آن حضرت بود ولی بعد از وفات آن جناب واقفی مذهب شد و از فرستادن سهم امام به سوی امام رضا (ع) خودداری نمود و به همین جهت مورد خشم امام رضا قرار گرفت. گر چه بعداً توبه کرد و اموال را خدمت حضرت فرستاد. و همچنین ثقه بودن سدیر بن حکیم صیرفی مورد تردید می باشد.


حدیث دوم – احمد عن علی بن الحکم عن ابی ایوب الخزاز عن عمر بن حنظله قال سمعت اباعبدالله علیه السلام یقول: خمس علامات قبل قیام القائم: الصیحه و السفیانی و الخسف و قتل النفس الزکیه و الیمانی. فقلت جعلت فداک ان خرج احد من اهل بیتک قبل هذاه العاملات انخرج معه؟ قال: لا. [2]


یعنی امام صادق علیه السلام فرمود: قبل از قیام قائم پنج علامت واقع خواهد شد: 1- صدای آسمانی 2- خروج سفیانی 3- فرو رفتن نقطه ای از زمین 4- کشته شدن نفس زکیه 5- خروج یمانی. راوی عرض کرد: یابن رسول الله! اگر یکی از اهل بیت شما قبل از این علائم قیام کرد ما هم با او خروج کنیم؟ فرمود: نه.



سند حدیث


حدیث مذکور چندان قابل اعتماد نیست. زیرا توثیق عمر بن حنظله به اثبات نرسیده است.


حدیث سوم – محمد بن الحسن عن الفضل بن شاذان عن الحسن بن محبوب عن عمروبن ابی المقدام عن جابرعن ابی جعفر علیه اسلام قال: الزم الارض و لاتحرک یداً ولارجلاً حتی تری علامات اذکرها لک و ما اراک تدرکها: اختلاف بنی فلان و مناد ینادی من السماء و یجیئکم الصوت من ناحیه دمشق. [3]


یعنی: جابر می گوید حضرت باقر علیه السلام فرمود: ملازم زمین باش و دوست و پایت را حرکت نده، تا اینکه نشانه هائی را که برایت می گویم ظاهر شوند. و گمان نکنم که تو آنها را درک کنی: اختلاف بنی فلان (شاید بنی عباس) و منادی که از آسمان ندا می کند. و صدائی که از جانب دمشق می آید.



سند حدیث


حدیث مذکور از جهت سند چندان قابل اعتماد نیست زیرا عمر بن ابی المقدام مجهول است. و شیخ الطائفه احادیث را از دو طریق از فضل بن شاذان روایت می کند که هر دو طریق تضعیف شده است.


حدیث چهارم – الحسن بن محمد الطوسی عن ابیه عن المفید عن احمد بن محمد العلوی عن حیدر بن محمد بن نعیم عن محمد بن عمر الکشی عن حمدویه عن محمد بن عیسی عن الحسین بن خالد قال قلت لابی الحسن الرضا علیه السلام ان عبدالله بن بکیر یروی حدیثاً وانا احب ان اعرضه علیک فقال: ما ذالک الحدیث؟ قلت: قال ابن بکیر: حدثنی عبید بن زراره قال: کنت عند ابی عبدالله علیه السلام ایام خرج محمد «ابراهیم» بن عبدالله بن الحسن اذ دخل علیه رجل من اصحابنا فقال له: جعلت فداک ان محمد بن عبدالله قد خرج فما تقول فی الخروج معه؟ فقال: اسکنوا ماسکنت السماء والارض. فما من قائم و مامن خروج؟ فقال ابوالحسن علیه السلام: صدق ابوعبدالله علیه السلام ولیس الامر علی ماتأوله ابن بکیر. انما عنی ابوعبدالله علیه السلام اسکنوا ماسکنت السماء من النداء و الارض من الخسف بالجیش. [4]


یعنی حسین بن خالد می گوید به امام رضا علیه السلام عرض کردم: عبدالله بن بکیر حدیثی را نقل کرده که دوست دارم خدمت شما عرض بدارم. فرمود: حدیث چیست؟ گفتم: ابن بکیر از عبید بن زراره نقل کرده که گفت: هنگامی که محمد بن عبدالله بن حسن خروج کرده بود من در خدمت امام صادق علیه السلام بودم. یکی از اصحاب خدمت رسید و عرض کرد: فدایت شوم! محمد بن عبدالله بن حسن خروج کرده شما درباره خروج با او چه می فرمائید؟ فرمود: مادام که آسمان و زمین ساکن هستند شما هم حرکت نکنید. بنابراین اگر امر چنین باشد نه قائمی خواهد بود نه خروجی. پس امام رضا علیه السلام فرمود: حضرت صادق علیه السلام درست فرموده لیکن مطلب چنین نیست که ابن بکیر فهمیده است. بلکه مقصود امام این بوده که مادام که آسمان از نداء و زمین از فرو بردن سپاه ساکن هستند شما هم ساکن باشید.


سند حدیث


حدیث مذکور از حیث سند خیلی خوب نیست، زیرا احمد بن محمد علوی در کتب رجال به عنوان مهمل یاد شده است. و همچنین حسین بن خالد دو نفر داریم: یکی ابوالعلاء دیگری صیرفی. و هیچیک از این دو نفر توثیق نشده اند.


حدیث پنجم – محمد بن همام قال حدثنا جعفر بن مالک الفزاری قال حدثنی محمد بن احمد عن علی بن اسباط عن بعض اصحابه عن ابی عبدالله علیه السلام انه قول: کفوا السنتکم والزموا بیوتکم فانه لایصیبکم امر تخصّون به ولایصیب العامه ولایزال الزیدیه وقاء لکم [5] یعنی حضرت صادق علیه السلام فرمود: زبانتان را نگهدارید و ملازم خانه باشید. زیرا به شما چیزی نمی رسد که به عموم مردم نرسد و زیدیه همواره سپر بلای شما خواهند بود.


حدیث مذکور از حیث سند چندان قابل اعتماد نیست. زیرا علی بن اسباط حدیث را از بعض اصحاب نقل کرده که معلوم نیست چه کسی است. به علاوه جعفر بن (محمد بن) مالک در طریق حدیث واقع شده که گروهی از علمای رجال او را تضعیف نموده اند.


حدیث ششم – علی بن احمد عن عبیدالله بن موسی العلوی عن محمد بن الحسین عن محمد بن سنان عن عمار بن مروان عن منخل بن جمیل عن جابربن یزید عن ابی جعفر الباقر علیه السلام انه قال: اسکنوا ماسکنت السموات ولاتخرجوا علی احد فانّ امرکم لیس به خفاء الا انّها آیه من الله عزوجل لیست من الناس. [6]


یعنی حضرت باقر علیه السلام فرمود: مادام که آسمان ساکن است ساکن باشید و بر هیچ کس خروج نکنید. بدرستی که امر شما مخفی نیست. الا اینکه نشانه ای است از جانب خدا و امرش به دست مردم نیست.







سند حدیث


حدیث مذکور از حیث سند معتبر نیست. زیرا منحل بن جمیل در کتب رجال به عنوان ضعیف و فاسدالروایه توصیف شده است.





بررسی معنا و مفاد احادیث


قبل از اینکه به بررسی مفاد احادیث مذکور بپردازیم، لازم است به یک مطلب توجه داشته باشید که شیعیان و اصحاب ائمه اطهار همواره در انتظار قیام و نهضت مهدی موعود و قائم آل محمد بودند. زیرا از پیامبر اکرم و ائمه اطهار علیهم السلام شنیده بودند که به هنگامی که ظلم و جور جهان را فرا گرفت، مهدی دادگستر قیام می کند، حکومت ظلم و کفر و استکبار را سرنگون می سازد، اسلام را در جهان پیروزی می دهد و عدل و داد را برپا می دارد. شنیده بودند که قیام چنین فردی پیروز است و از تأییدات الهی برخوردار خواهد بود. و به همین جهت در آن اوضاع بحرانی صدر اسلام، موضوع قیام و قائم همواره در بین شیعیان مطرح بود. به ائمه اطهار علیهم السلام می گفتند: ظلم و جور همه جا را فرا گرفته چرا قیام نمی کنید. گاهی می پرسیدند: پس قائم آل محمد کی قیام می کند؟ گاهی از علائم قیام قائم سئوال می کردند. و در چنین اوضاعی بود که بعض سادات علوی از این موقعیت استفاده می کردند و به عنوان مهدی موعود و قائم آل محمد قیام می نمودند، و برای سرنگون ساختن حکومت های طاغوت می جنگیدند، اما چندی طول نمی کشید که با شکست مواجه می شدند.


احادیث مذکور در یک چنین اوضاع و شرائطی صادر شده است. پس اگر مادام به یک نفر یا چند نفر از اصحاب می فرماید ساکت باشید و حرکت نکنید، و منتظر خروج سفیانی یا صدای آسمانی یا علائم دیگر باشید، می خواهد بفرماید: شخصی که اکنون قیام کرده مهدی موعود روایات نیست، از منهم انتظار قیام نداشته باش که قائم معهود نیستم. صبر کنید تا قائم آل محمد قیام کند، و قیام او دارای علائم و نشانه های مخصوصی است. هرکس به عنوان مهدی و قائم قیام کرد و شما را به یاری طلبید، ملاحظه کنید اگر علائم مخصوص را دارد دعوتش را بپذیرید و اگر علائم مخصوص هنوز آشکار نشده فریب او را نخورید و دعوتش را نپذیرید و بدانید که او مهدی موعود نیست. احادیث مذکور در واقع می خواهند جلو سوء استفده بعض سادت علوی را که به عنوان مهدی موعود و قائم آل محمد قیام می نمودند، بگیرد. و تفهیم کند که اینها مهدی موعود نیستند فریبشان را نخورید. و احادیث مذکور هرگز درصدد نیستند که احکام و وظائف قطعی مسلمین را از قبیل وجوب جهاد و دفاع از اسلام و مسلمین و امر به معروف و نهی از منکر و لزوم مبارزه با ظلم و بیدادگری و دفاع از محرومین و مستضعفین، از اعتبار ساقط سازند. و بگویند: در برابر انواع ظلم و ستم و فحشاء و منکرات و کفر و الحاد و حتی در انتظار ظهور حضرت مهدی باشید تا جهان را پر از عدل و داد نماید. یک چنین مطلب ناروائی را نمی توان به ائمه اطهار علیهم السلام نسبت داد. اگر سکوت واجب بود پس چرا علی بن ابیطالب علیه السلام با دشمنان اسلام جنگید؟ و چرا امام حسین علیه السلام در برابر دستگاه ستمگر یزید قیام کرد؟ و چرا قیام خونین زیدبن علی مورد تأیید ائمه اطهار علیهم السلام قرار گرفت؟ بنابراین، احادیث مذکور را نباید از احادیث مخالف قیام و نهضت و انقلاب محسوب داشت.