از نظر تعالیم قرآن کریم و آموزشهای اسلامی، مواهب طبیعت، مواد، معادن و دیگر پدیده های آن، چون مراتع، جنگلها، نهرها، دریاها و ... همه و همه در اختیار همه افراد نوع انسان قرار گرفته است. زمین گاهواره، و قرارگاه و محل کار و تلاش و زندگی شمرده شده، و خوان گسترده ای برای تأمین نیازها و معاش همه آدمیان قرار داده شده است:
قرآن کریم:
الذی جعل لکم الارض فراشا و السماء بناء و انزل من السماء ماء فلاخرج به من الثمرات رزقا لکم [1]
آن خداوندی که زمین را چون فرشی بگسترد، و آسمان را چون بنایی بیفراشت، و از آسمان آبی فرستاد، و بدان آب برای روزی شما از زمین هر گونه ثمره ای برویانید.
هوالذی خلق لکم ما فی الارض جمیعاً... [2]
اوست که همه چیزهایی را که در روی زمین است برایتان بیافرید...
و لقد مکناکم فی الارض و جعلناکم فیها معایش ... [3]
در زمین جایگاهتان دادیم و راههای معیشتتان را در آن قرار دادیم...
الذی جعل لکم الارض مهدا، و سلک لهم فیها سبلا، و انزل من السماء ماء فاخرجنا به ازواجا من نبات شتی کلوا و ارعوا انعامکم ...[4]
خدایی که زمین را آرامگاه شما ساخت. و برایتان در آن راههایی پدید آورد، و از آسمان باران فرستاد تا بدان انواعی گوناگون از نباتات برویانیم. بخورید و چارپایانتان را بچرانید... [5]
این آیات که نمونه هایی از مجموعه تعالیم قرآنی در این زمینه هاست، همگان را به بهره برداری از مواهب طبیعی، خوردنیها، آشامیدنیها و ... دعوت کرده است، و طبقه ای مخصوص و نژادی خاص در بهره برداری بیشتر مجاز شمرده نشده و امکانات زمین در اختیار انسان های ویژه ای قرار نگرفته است. این خطابها در قرآن کریم عام است و توجه به همه افراد نوع انسانی. با اندک بررسی و برآوردی روشن می گردد که موارد بسیار زیادی که در قرآن «لکم» (برای شما) آمده است به دنبال ذکر مواهب و امکانات طبیعی قرار گرفته و خطاب به جامعه انسانی است نه طبقه و گروهی ویژه.
در تعالیم نبوی و علوی و جعفری و ... نیز در این زمینه اصولی ارزشمند و روشن رسیده است. در اینجا تنها به سخنی از امام صادق (ع) بسنده می کنیم. [6]
امام صادق (ع):
... فانک اذا تأملت العالم بفکرک و میزته بعقلک، وجدته کالبیت المبنی المعد فیه جمیع مایحتاج الیه عباده ... و کل شیء فیها لشانه معد والانسان کالمسملک ذلک البیت، و المخول جمیع ما فیه، و ضروب النبات مهیاه لمآریه، و صنوف الحیوان مصروفه فی مصالح و منافعه ... [7]
... چه اگر در اندیشه خود درباره جهان تأمل کنی و به عقل خود درصدد شناخت آن برآیی، آن را همچون خانه ای خواهی دید که ساخته و پرداخته شده و هر چه مورد نیاز بندگان بوده در آن فراهم آمده است... و هر چیز در آن چنانکه باید آماده شده است. و آدمی همچون مالک این خانه است که همه آنچه در آن است به اختیار وی قرار گرفته است. و گونه های رستنی برای رفع نیازمندیهای او آماده شده است. و جانوران گوناگون در مصالح و منافع او مصرف می شود.
[1] سوره بقره (2): 22
[2] سوره بقره (2): 29
[3] سوره اعراف (7): 10
[4] سوره طه (20): 53 و 54
[5] برای توضیح بیشتر این اصل قرآنی به الحیاه 4/371 تا 375؛ ترجمه الحیاه 4/517 تا 258 مراجعه شود
[6] برای توضیح بیشتر به الحیاه 4/376؛ ترجمه الحیاه 4/529 به بعد مراجعه شود
[7] بحار 3/61؛ الحیاه 1/390 و 391؛ ترجمه الحیاه 1/625-625