از برنامه ها و روشهای امام مهدی (ع) پیمان گزاری با یاران خویش است. پیمان و بیعت در جامعه اسلامی، از آغاز تشکیل حاکمیت اسلام و پیدایش نخستین جامعه اسلامی رسم شد، و پایه گذاری نخستین مرکزیت و حکومت اسلامی به دست مبارک پیامبر اسلام با آیین بیعت و پیمان گرفتن از یکایک مردم، همراه بود. پیامبر اکرم (ص) در حجه الوداع و پس از خطبه معروف غدیر، برای زعامت و رهبری پس از خود نیز از مردم حاضر زن و مرد بیعت گرفت، که گزاره مشروح آن در کتب حدیث و تفسیر و تاریخ آمده است. [1]

امام مهدی (ع) نیز چون نیاکان خویش از یارانش بیعت می گیرد، و با آنان پیمان می بندد. پیمان امام بر سر اصولی است که راه و رسم و شیوه و روش امام را در حکومت تبیین می کند، و قابل ژرف نگری و غوررسی است. اصول این بیعت عبارت است از:

1. احترام به ارزش انسان

2. احترام به حقوق انسان

3. دادگری و عدالت گستری

4. دوری از هر گونه مال اندوزی و گرایش به سرمایه داری

5. دوری از ظلم

6 . دوری از زندگی اشرافی

7. دوری از احتکار

8. ساده زیستی و همسانی با توده های محروم و مستضعف

9. پذیرش زندگی دشوار و خاکی

10. ایثار و فداکاری های بزرگ

و ....

این اصول، مبانی کلی و شناخته شده همه ادیان الهی است، و شیوه رهبران بحق و راستین در طول تاریخ. همه پیامبران بدون استثنا مردمان و اجتماعات را به این اصول فرا خواندند، و در گام نخست این امور را از یاران و نزدیکان خود خواستند.

شیوه و راه و رسم زندگی پیامبران و حواریان و دستیاران آنان در تاریخ ثبت شده است، و همه، صفحات درخشانی است از:

احترام به ارزش انسان

رعایت مرزهای دقیق حق و حقوق انسان

اقامه عدل

پرهیز از ظلم

پرهیز از اشرافیگری و مال اندوزی

پذیرش زندگیهای بسیار سخت و ساده و همسان با فرو دستان مردم

و فداکاریها و گذشت های فراوان برای استوار داشتن حق و عدالت در جامعه ها

وضع زندگی پیامبر (ص) و امامان (ع) نیز روشن است، و جاودانه ترین و درخشان ترین صفحات زرین تاریخ انسان را تشکیل داده است، تاریخی که از انسانیتها، ارزشها، ایثارها سرشار است.

امام بزرگ انسان حضرت مهدی (ع)، این اصول جاودانه را دیگر بار در پیمان و بیعت خویش با یارانش یادآور می شود، و اساس کار را بر این پایه ها بنا می نهد، و خود نیز با یارانش هم پیمان می شود که چون همه رهبران الهی، به عالی ترین معیارهای حق و عدالت عینیت بخشد، با یاران خود باشد، و چون آنان زندگی کند، و به زندگی ساده و اندک بسنده کند، با مردم باشد، و در میان مردمان، و میان خود و مردم فاصله ای نگذارد و دربان و حاجب نپذیرد.

امام مهدی (ع)، مانند صمیمانه ترین رهبران تاریخ، چنانکه با یارانش پیمان می بندد که طبق این اصول عمل کنند، و در راستای اهداف الهی قیام او گام بردارند، خود نیز که تجسم حق و عدل و از گناه و ترک اولی نیز منزه است با آنان عهد می کند که به این اصول عمل کند، و یکایک معیارهای الهی را در برنامه های خویش به کار بندد. و این والاترین نمونه رهبری است که بشریت به خود می تواند دید، و در گذشته های تاریخ، نمونه های آن، پیامبر اکرم (ص) و امام علی (ع) بوده اند.

امام علی (ع):

انه (القائم) یاخذ البیعه عن اصحابه علی ان ... لایسبوا مسلما... ولایهتکوا

حریماً محرماً، ولا یهجموا منزلاً، ولا یضربوا احدا الا بالحق ... ولا یکنزوا ذهبا ولافضه ولابرا ولا شعیرا،ۀ ولایأکلوا مال الیتیم... ولایلبسوا الخز ولا الحریر، ولا یتمنطقوا بالذهب ... ولایحبسوا طعاماً من بر او شعیر، و یرضون بالقلیل ... و یلبسون الخشن من الثیاب، و یتوسدون التراب علی الخدود ... و یجاهدون فی الله حق جهاده، و یشترط علی نفسه لهم ان یمشی حیث یمشون، و یلبس کما یلبسون، و یرکب کما یرکبون، و یکون من حیث یریدون، و یرضی بالقلیل، و یملا الارض بعون الله عدلا کما ملئت جورا... ولا یتخد حاجبا و لابوابا [2]

(امام) قائم با یارانش پیمان می بندد و از آنان بیعت می گیرد که (به این اصول عمل کنند): ... مسلمانی را دشنام ندهند ... حریمی را هتک نکنند، به خانه ای (بدون اجازه) هجوم نبرند، کسی را بنا حق نزنند... طلا و نقره گنج نکنن، همچنین گندم و جو (مواد غذایی) اندوخته نسازند، مال یتیمان را نخورند... لباس خز و حریر (لباسهای اشرافی) نپوشند. کمربند زرین نبندند [3]...، گندم و جو (فرآورده های خوراکی) را احتکار نکنند، در امور معاش به اندک بسنده کنند... لباس درشت بپوشند و (در حال عبادت و نماز) صورت بر خاک بگذارند... و در راه خدا به جهادی شایسته دست یازند.

(امام) خود نیز متعهد می شود که از همان راهی که آنان می روند برود، و چون آنان لباس بپوشد، و بر مرکوبی مانند مانند مرکوب آنان سوار شود، و چنان باشد که آنان هستند. به اندک بسنده کند، و زمین را با یاری خدای از دادگری بیآ کند، پس از آنکه از ستم اکنده باشد ... و حاجب و دربانی نگمارد. [4]

والایی این اصول بر کسی پوشیده نیست، بویژه تعهدی که امام در برابر یاران خود می کند که به این اصول چون آنان عمل کند از ارزش و عظمت وصف ناپذیری برخوردار است.

انقلابها در طول تاریخ، دچار این آفت بزرگ شده است، که پس از دستیابی به هدفهای نخستین و تشکیل حکومت و تأسیس نظام، انقلاب، به نظام تبدیل می شود و انقلابیون فراموش می کنند که برای چه آرمانها و هدفهای نهایی انقلاب کردند و چه اصول و معیارهایی را باید عملی سازند. شگفت آور اینکه حتی از یادها می برند که از چه طبقه ای بودند و باید در خدمت آن طبقه باشند. اینها همه فراموش می گردد، و روحیه و حال و هوای انقلاب سایه بر می گیرد، و سازشکاری به سراغشان می آید، و آزمندی طبیعی انسان و آسایش طلبی به جای ساده زیستی و سخت کوشی انقلابی می نشیند، و به زراندوزی و کاخ سازی و شادخواری روی می آورند. مردم یعنی پایگاه اصلی حکومت و انقلاب را فراموش می کنند، و از آنان فاصله می گیرند، و در قصرها و کاخها مسکن می گزینند، و دربانها و نگهبانان و حاجبان می گمارند، و به توده انسانها پشت می کنند، و با طبقات بالا و خاص جامعه در می آمیزند و بدینسان بوده است سرگذشت غمبار انقلابهای بشری در تاریخ.

سراسر نهج البلاغه، از این غمنامه بزرگ پرده بر می دارد، و امام علی (ع) با سوزی جانکاه، بسیاری از دستیاران و کارگزاران حکومت خویش را به باد پرخاش می گیرد، و ایشان را بازخواست می کند، و حضور آنان در مهمانی یک ثروتمند را محکوم می نماید و حتی به محاکمه و برکناری و عزل از مسئولیت تهدید می کند. و اینها همه، برای همین بود که برخی از آنان پس از رسیدن به حکومت و مقام و پست و دستیابی به بیت المال و امکانات رفاهی، هدفهای اصلی و آرمانهای مردمی و مسئولیت های الهی را فراموش می کردند.
امام مهدی (ع) این آخرین یادگار پیامبران و اولیای خدا، برای پیشگیری از این آفت بزرگ، چنین اصولی را در شرایط بیعت خویش می گنجاند و اصول کار را مشخص می سازد، و با یارانش در آن باره تجدید عهد می کند، با اینکه یاران درجه یک آن امام، انسان های خود ساخته و استثنایی هستند، و دین باورانی بی نظیرند که کمتر رهبری چون ایشان دستیاران و حواریانی داشته است، با این همه، چنین پیمان و بیعتی، راه را هموارتر و کار را استوارتر می سازد.

موضوع بیعت و اصول و مواد آن، برای همه دوستدارن و منتظران، آموزنده است. و آیا ما نباید با امام خود بر رعایت این امور بیعت کنیم؟ و آیا شیعیان و منتظران با این اصول با امام خود هم پیمان می شوند، آیا می توانند این معیارها را در زندگی خویش پدید آورند: به مسلمانی دشنام ندهند، حرمت و حریمی را هتک نکننئ، کسی را بناحق نزنند، طلا و نقره گنج نکنند، لباسهای اشرافی نپوشند، و پول و ثروت گرد نیاورند، خوراک و مایحتاج مردم را احتکار نکنند، به اندک خشنود باشند و بسنده کنند، لباسهای درشت و ساده بپوشند، و هزینه های اضافی را به محرومان برسانند و ...

آیا می شود هر روز دعای عهد بخوانند دعای مبارکی که بر منزله بیعت و پیمان با امام غائب است. و در مجالس صبح های جمعه شرکت کنند، و آنگاه همین که پای به داخل جامعه گذارند، همه اصول عدل و انصاف و انسانیت را زیر پا نهند، و به احتکار و گرانفروشی و استثمار و چپاول حقوق مردم و زراندوزی و شادخواری و خوشگذرانی بپردازند؟ و از استثمار و ظلم و غصب کارمایه کارگر و کشاورز و انسانهای محروم کاخها بسازند، و وسایل عیش و طرب فراهم آورند، و زیستی طاغوتی داشته باشند، و مجالسی طاغوتی برپا کنند، و عروسیهای قارونی بگیرند؟ و از غم و درد و محرومیت انسان های محروم فاغر باشند؟ تشخیص راستی و درستی این ادعاها کار چندان دشواری نیست.؟! [5]