منتظر ظهور خود را برای یاری کردن امام (ع) در زمان حضور ایشان آماده می کند. و تحقق این امر با تصمیم گرفتن و نیت جدی داشتن در زمان غیبت حضرت است. ارزش نیت کار خوب به اندازه ای است که رسول خدا (ص) فرموده اند:

نِیِّهُ المؤمِن خَیرٌ مِن عَمَلِهِ [1]

نیت فرد با ایمان از عملش بهتر است.

مؤمن کارهای خوب زیادی را قصد می کند که به انجام آنها موفق نمی شود. و چه بسا که نسبت به بعضی از آنها در مقام عمل مبتلا به ریا گردد و اخلاص خود را از دست بدهد. بنابراین نیت عمل خوب از خود عمل بهتر است و خداوند به خاطر لطف و احسانش بر مؤمن، پاداش نیت او را عطا می کند. امام صادق (ع) می فرمایند:

اِنَّ العَبدَ المؤمِنَ الفَقیرَ الفقیرَ لَیَقُولُ: یا رَبِّ ارزُقنی حَتی اَفعَلَ کَذا وَ کَذا مِنَ الّبرِ وَ وُجوُهِ الخَیرِ. فَاِذا عَلِمَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ ذلِکَ مِنهُ بِصِدقِ نِیَهٍ، کَتَبَ اللهُ لَهُ مِنَ الاَجرِ مِثلَ ما یَکتُبُ لَهُ لَو عَمِلَهُ اِنَّ اللهَ واسِعٌ کَریمٌ [2]

بنده فقیر با ایمان می گوید: پروردگارا، به من روزی بده تا آنکه از کارهای نیک و راه های خیر، چنین و چنان کنم. پس چون خدای عزوجل بداند که او نیتش راست است، برای او پاداش همچون پاداش همان کار در صورتی که انجام می داد، ثبت می کند. همانا خداوند دست باز و بخشنده است.

روی این مبنا، تصحیح نیت برای مؤمن فوق العاده اهمیت دارد. نیت مؤمن باید خالص برای خدا و امام (ع) باشد. بر همین اساس است که امام صادق (ع) خود را از جمله یاری کنندگان سیدالشهدا (ع) در کربلا دانسته و ثواب شهدای آن روز را برای خود قائل شده اند:

اِنّی لااُخرِجُ نَفسی مِن شُهداءِ الطُّفوُفِ وَ لااَعدَّ ثوابی اَقَلَّ مِنهُم. لِاَنَّ مِن نیَتی النصُرَهَ لَو شَهدِتُ ذلکَِ الیَومَ. وَ کَذلِکَ شِعَتُنا هُمُ الشُهَداءُ وَ اِن ماتُوا عَلی فُرُشِهِم [3]

من خود را خارج از شهدای کربلا نمی دانم و پاداشم را کمتر از آنها نمی شمارم. زیرا نیت من این است که اگر آن روز را درک می کردم، (امام حسین (ع) را) یاری می کردم، و همچنین شیعیان ما شهید (محسوب) هستند هر چند که در بسترهایشان از دنیا بروند.
بنابراین کسی که در انتظار ظهور امام عصر (ع) روز شماری و بلکه لحظه شماری می کند، اگر واقعاً راست بگوید و قصدش، یاری کردن خالصانه آن حضرت باشد، از درک نکردن زمانِ ظهور ضرر نمی کند، زیرا او ثواب درک زمان حضور و جنگیدن در رکاب امام (ع) را بدون آنکه جنگ کند، در همان زمان غیبت، برده است.

سر مطلب این است که در یاری رساندنِ به امام (ع) آنچه به اختیار او بوده، همین آمادگی روحی و اهتمامِ قلبی است و تحقق خارجی این امر، بستگی به شرایطی دارد که بودن یا نبودنش به دست او نیست و به خواستِ خداوند بستگی دارد پس حالا که خدا او را از این توفیق محروم کرده است، به لطف و کرم خود ثواب این یاری رساندن را از او دریغ نکرده است.

یکی از منتظران ظهور امام عصر (ع) شخصی است به نام عبدالحمید واسطی که در زمان امامت حضرت باقرالعلوم (ع) می زیسته است یک بار وی پس از بیان حالت انتظار خود و گفتگو با آن حضرت در مورد ظهور قائم اهل بیت (ع) به خدمت ایشان عرض کرد: «فان مِتُّ قَبلَ اَن اُدرِکَ القائِم (ع)؟» اگر پیش از آنکه قائم (ع) را درک کنم، بمیرم، چگونه خواهد بود؟ حضرت فرمودند:

اِنّش القائِلَ مِنکُم اِذا قالَ: اِن اَدرَکتُ قائِمَ آلِ مُحَّمَدٍ (ص) نَصَرتُهُ، کَالمُقارعِ مَعَهُ بِسَیفِهِ [4]

کسی از شما که (به جان و دل) بگوید: اگر قائم آل محمد (ص) را درک کنم، او را یاری می کنم، همچون کسی است که در رکاب آن حضرت شمشیر بزند.

پیدا شدن این اعتقاد و این روحیه در انسان، نتیجه معرفتِ صحیح نسبت به خدا و پیامبر (ص) و امام (ع) و آشنایی با حقوق ایشان است. امیرالمؤمنین (ع) می فرمایند:

اِلزَمُوا الاَرضَ وَ اصبِروُا عَلَی البَلاءِ ولا تُحَرِکوُا بِایدیکُم وَ سُیُوفِکُم فی هَوی السِنَتِکُم وَلا تستَعجِلُوا بِما لَم یُعجِلهُ اللهُ لَکُم فَاِنَّهُ مَن ماتَ مِنکُم عَلی فِراشِهِ وَ هُوَ عَلی مَعرِفَهِ حَقَّ رَبّهِ وَ حَقِّ رَسُولِهِ وَ اَهلِ بَیتِهِ، ماتَ شهیداً وَ وَقَعَ اَجرُهُ عَلی اللهِ وَاستَوجِبَ ثَوابَ مانَوی مِن صالِحِ عَمَلِهِ وَ قامِتَ النَّیهُ مَقامَ اِصلاتِهِ بِسَیفِهِ وَ اِنَّ لِکُلِ شَیءٍ مُدَّهً وَ اَجلاً[5]

از روی زمین حرکت نکنید. و بر بلاها صبر کنید. و دستها و شمشیرها خود را در پی خواشهای زبانهایتان به حرکت در نیاورید. و نسبت به آنچه خداوند برایتان تعجیل نکرده، شتابزده نباشید. چرا که هر کس از شما در بستر خود بمیرد، در حالی که نسبت به حق پروردگارش و حق پیامبر او و اهل بیت ایشان معرفت داشته باشد، شهید از دنیا می رود و پاداش او با خداست و استحقاق پاداش عمل شایسته ای را که در نیتش بوده خواهد یافت و آن نیت جای شمشیر کشیدن او را می گیرد و برای هر چیزی مدت و سرآمد معینی هست.

نکته جالب در این حدیث شریف، اهمیت شناخت حقوقِ خدا و پیامبر (ص) و امام (ع) است که آن هم برخاسته از معرفتِ نسبت به آنهاست. چون انسان هر اندازه معرفتش بیشتر باشد، به حق آنها بیشتر شناخت پیدا می کند و وظایفی را که در برابر آنها دارد، بهتر می داند. پس به اهمیت آنچه در بخش اول کتاب درباره اهمیت معرفت امام (ع) بیان کردیم، بیشتر و عمیق تر پی می بریم.

بنابراین، منتظر در زمان غیبت کسی است که هم به زبان و هم در دل چنین بگوید:

نُصرَتی مُعَدّهٌ لَکُم [6]

یاری من برای شما (اهل بیت) آماده شده است.

و اگر همه پیروان امام عصر (ع) در زمان غیبت، چنین حالی را داشته باشند، مطابق وعده خود آن بزرگوار از زیارتِ روی ایشان محروم نمی مانند و غیبت برای آنها جای خود را به حضور می دهد. امام مهدی (ع) در توقیع خود به شیخ مفید می فرمایند:

لَو اَنّش اَشیاعَنا – وَفَّقَهُم اللهُ لِطاعَتِهِ – عَلیَ اجتماعِ مِنَ القُلُوبِ فی الوَفاءِ بِالعَهدِ عَلَیهِم، لَما تَأخَرَ عَنهُمُ الیُمنُ بِلِقائِنا وَ لَتَعَجَّلتً لَهُم السَّعادَهُ بِمُشاهَدَتِنا عَلی حقِ المَعرِفَهِ وَ صِدقِها مِنهُم بِنا. [7]

اگر پیروان ما – که خدا آنها را توفیق طاعتش عطا فرماید – قلباً بر وفای به عهد و پیمانی که (نسبت به ما) برگردن دارند اتفاق می کردند، برکت دیدار ما برای ایشان به تأخیر نمی افتاد و سعادتِ مشاهده ما با معرفتِ واقعی و صحیح از جانبِ آنها نسبت به ما، برای آنها بزودی حاصل می شد.