رسول هاديان شيرازي
«و قل جاءالحق و زهق‏الباطل ان‏الباطل کان زهوقا» [1]
و بگو حق فرا رسيد و باطل مضمحل و نابود شد و باطل نابود شدني است.
يکي از آرزوهاي ديرين بشر، برچيده شدن بساط ظلم و بيدادگري ازجامعه‏وحکمفرمايي‏صلح‏و آرامش واجراي‏عدالت‏درسراسرجهان است.
اين انديشه هماهنگ با سرشت انسان است. به همين جهت، هرگاه براي گروهي از ملتها زمينه قيام فراهم شده، به مبارزه با حکومت ظلم و جور پرداخته‏اند، و بسياري از اين مبارزه‏ها نتيجه‏اش پيروزي اهل حق بوده است. اما اولا اين پيروزيها در گوشه‏اي از جهان اتفاق افتاده است نه در سراسر جهان؛ و ثانيا ممکن است همين گروه حاکم نيز بتدريج از اهداف خود دور شوند و دوباره طاغوتي ديگر بر مردم مسلط شود.
بنابراين در طول تاريخ مردم در تحت‏سيطره زورمداراني بوده‏اند که بناي حکومت آنها بر پايه ظلم و فساد و ناامني پايه‏ريزي شده است؛ و به بيان قرآن از قول ملکه سبا:
«ان‏الملوک اذا دخلوا قرية افسدوها و جعلوا اعزة اهلها اذلة و کذلک يفعلون‏» [2]
پادشاهان هنگامي که وارد منطقه آبادي‏شوند،آن را به فساد مي‏کشند وعزيزان‏آن‏راذليل مي‏کنند؛ کار آنها هميشه همين گونه است.
در بسياري از آيات، قرآن کريم با قاطعيت تمام نويد تحقق پيروزي نهايي و فرا رسيدن روزي را مي‏دهد که حق در سرتاسر جهان حکمفرما مي‏شود و بساط حکومت‏باطل برچيده مي‏شود و صالحان وارث زمين مي‏شوند. در روايات زيادي نيز که از فريقين نقل شده، اين پيروزي نهايي مربوط به قيام مهدي، عجل‏الله تعالي فرجه‏الشريف، است.
در بحث‏هاي گذشته بعضي از اين آيات و روايات بررسي شد. اينک به بررسي آيه‏اي که در صدر کلام ذکر شد، مي‏پردازيم.
اين‏آيه شريفه نويد قطعي آمدن حق واضمحلال‏و هلاکت‏باطل‏رامي‏دهد. [3] خداوندبراي روشن کردن چگونگي تحقق اين وعده، باطل را به کفهايي تشبيه مي‏کند که بر روي آب غوطه‏ورند و از بين مي‏روند و حق را به آبي تشبيه مي‏کند که سودمند است و در زمين باقي مي‏ماند و يا فلزاتي که به وسيله آتش ذوب مي‏شوند تا از آنها زينت آلات و يا وسايل زندگي بسازند؛ آنها نيز کفهايي همانند کفهاي آب‏دارند. [4]
تشبيهي که خداوند ذکر کرده است، براي فهم اينکه چرا حق ماندني و باطل از بين رفتني است ما را کفايت مي‏کند. حق همچون آب و فلزاتي است که واقعيت دارد و باقي مي‏ماند و باطل همچون کفهاي روي آب است که محکوم به هلاکت است. حق همچون آب و فلزات است که مفيد، سودمند و باثبات است و باطل همچون کفهايي است که گرچه پر سر و صداست اما توخالي، بي‏ريشه، بي‏فايده و بالاخره نابودشدني است. چون حق ريشه‏دار و باطل بي‏ريشه است. همان‏طوري که آب و فلزات موجب نابودي کفها مي‏شوند، در جريان حق و باطل نيز حق است که به باطل چيره مي‏شود و باطل را از بين مي‏برد. همچنان‏که خداوند مي‏فرمايد:
«... بل نقذف بالحق علي‏الباطل فيدمغه فاذا هو زاهق‏» [5]
... بلکه ما حق را بر سر باطل مي‏کوبيم تا آن را هلاک سازد؛ پس در اين هنگام باطل نابود مي‏شود.
در آيه مورد بحث نيز خداوند خبر از آمدن حق و نابودي باطل مي‏دهد، با توجه به مطالبي که بيان شد روشن مي‏شود که چون حق توام با واقعيت، صدق، درستي، داراي عمق و ريشه، هماهنگ با قوانين خلقت، باثبات، سودمند و از جانب خدا و تاييدات اوست، باقي مي‏ماند و چون باطل‏امري‏موهوم،ساختگي،بي‏ريشه، ميان‏تهي، بي‏فايده، ناهماهنگ با آفرينش، بي‏ثبات و از جانب شيطان است، از بين رفتني است.
نکته قابل توجه در اين آيه و امثال آن اين است که در اينجا سخن از سيطره حق بر باطل نيست؛ بلکه سخن از ظهور مطلق حق و نابودي کامل باطل است. باطل ممکن است مدت کوتاهي جلوه‏گري کند، اما بالاخره عمر او کوتاه است و خاموش مي‏شود.
حق همانند درخت ريشه‏دار و پرباري است که طوفانها و تندبادهاي سهمگين هم نمي‏تواند او را از جا برکند و باطل همانند درخت‏بي‏ريشه‏اي است که از زمين کنده شده و هيچ رشد و نمو و ثمره‏اي ندارد و از ثبات و قرار محروم است.