عثمان بنسعيد از ياران امامان پاک؛ علي النقي و حسن عسکري (عليهما السلام) بود. از طرف آن دو مورد تأييد قرار گرفت و به شيعيان معرفي شد. «احمد بنعلي بننوح»، به نقل از «محمد بناسماعيل»، مينويسد: در سامرا به حضور امام عسکري رفتم. گروهي از شيعيان در حضورش بودند. خادم حضرت وارد شد و گفت: اي آقا، گروهي (مسافر) گردآلود به خانه آمدهاند.
حضرت فرمود: آنها گروهي از شيعيان يمني هستند. برو، عثمان بنسعيد عَمروي را بياور.
وقتي عثمان آمد، حضرت به او فرمود: اي عثمان، بيترديد تو وکيل و مورد اعتماد من هستي و در مال خدا امانتداري. برو و مالي را که يمنيها آوردهاند، بگير.
گفتم: سوگند به خدا، عثمان از شيعيان و برگزيدههاي شماست و شما به آگاهي ما، در اينباره که او امين بر اموال الهي و وکيل و مورد اعتماد شماست، افزوديد.
فرمود: آري، چنين است. شاهد باشيد که عثمان بنسعيد عمروي وکيل من و فرزندش محمد وکيل فرزندم مهدي است. [1] .
مالک بنفزاري نيز به نقل گروهي از شيعيان، ميگويد: امام عسکري، در مجلسي که چهل تن از شيعيان براي کسب اطلاع در باره امام بعد از وي به حضورش رسيده بودند، حضرت حجت را، که کودکي ماه سيما و شبيه پدر بود، نشان داد و فرمود: شما پس از اين او را نميبينيد. بنابراين، آنچه عثمان ميگويد، بپذيريد که او جانشين امام شماست و نيابت به او سپرده ميشود. [2] .
دليل ديگر بر نيابت عثمان بنسعيد اين است که نامه و توقيعات حضرت صاحبالامر که به وسيله عثمان بنسعيد و پسرش محمد به شيعيان ميرسيد، به همان خطي بود که در زمان حيات امام عسکري علیه السلام نوشته ميشد و مردم با آن آشنا بودند. به همين سبب، شيعيان در عدالت و امانت پدر و پسر ترديد روا نميدارند. [3] .
عثمان بنسعيد در حدود سال 265هـ.ق وفات يافت و آرامگاهش در سمت غربي مدينةالسلام ـ بغداد ـ در خيابان ميدان واقع است. [4] شيخ طوسي در «الغيبة» مينويسد: من قبرش را در مکان ياد شده ديدهام.
[1] الغيبة، ص 214.
[2] همان، ص 217. (با تلخيص).
[3] همان، ص 216.
[4] تاريخ سياسي غيبت امام دوازدهم، ص 155.