در تفسير آيه کريمه: «أَيْنَما تَکُونُوا يَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمِيعاً»؛ [1] هر کجا که باشيد خداوند همگي شما را خواهد آورد. از حضرت ابوعبد آللَّه صادق‏عليه السلام آمده: يعني اصحاب قائم‏عليه السلام سيصد و ده و چند نفر، سپس فرمود: آن‏هايند به خدا امّت معدوده؛ واللَّه در يک ساعت جمع مي‏شوند همانند ابرهاي پاييزي. [2] .


و از حضرت علي بن الحسين و فرزندش‏عليهما السلام روايت است که فرمودند: مفقودان گروهي هستند که از رختخوابشان مفقود و سپيده‏دم در مکّه حاضر مي‏شوند و اين است معني آيه «أَيْنَما تَکُونُوا يَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمِيعاً» و آن‏ها اصحاب قائم‏عليه السلام هستند. [3] .
و از حضرت امام صادق‏عليه السلام روايت است که فرمود: اين آيه در حقّ مفقود شوندگان و اصحاب قائم‏عليه السلام نازل شده است که: «أَيْنَما تَکُونُوا يَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمِيعاً» آنان از رختخوابشان مفقود مي‏شوند پس در مکّه صبح مي‏کنند و بعضي از ايشان در روز بر ابر مي‏نشينند، در حالي که آنان به نامشان و به نام پدرشان و حسب و نسب‏شان شناخته مي‏شوند. مفضّل پرسيد: فدايت شوم! کدام يک از آن‏ها ايمانشان محکم‏تر است؟ فرمود: آن‏که در روز بر ابر بنشيند. [4] . و از حضرت ابوالحسن موسي بن جعفرعليهما السلام روايت است که فرمود: به خدا قسم وقتي قائم ما بپاخيزد، خداوند از همه شهرها و بلاد، شيعيان ما را به سوي او جمع مي‏نمايد. [5] .
و چه نيکو سروده‏اند:


لَقَدْ جُدْتَ يَابْنَ الأَکْرَمِينَ بِنِعْمَةٍ


جَمَعْتَ بِها بَيْنَ الُمحِبِّينَ فِي سِتْرٍ





فَلا زِلْتَ بِالإِحْسانِ کَهْفاً وَمَلْجَأً


وَقَدْ جَلَّ ما قَدْ کانَ مِنْکَ عَنِ الشُّکْرِ



البته اي فرزند بهترين‏ها! نعمتي را بدل فرمودي که با آن، همه محبّانت را در پوششي جمع کردي. پس پيوسته با احسانت پناه و ملجأ باشي که به تحقيق آنچه از تو سر زده از سپاسگزاري بالاتر است. و در بحار از حضرت امام صادق‏عليه السلام روايت است که فرمود: بر او سي هزار فرشته و سيصد و سيزده فرشته فرود مي‏آيند. ابان بن تغلب عرضه داشت: تمام اين فرشتگان؟ فرمود: آري فرشتگاني که با نوح در کشتي بودند و فرشتگاني که با ابراهيم بودند هنگامي که به آتش افکنده شد، و آن‏هايي که با موسي بودند هنگامي که دريا را براي بني اسرائيل شکافت، و آن‏هايي که با عيسي بودند هنگامي که خداوند وي را به سوي خود بالا برد، و چهار هزار فرشته نشانداري که با پيغمبر اکرم‏صلي الله عليه وآله بودند، و هزار فرشته‏اي که پي در پي فرود آمدند و سيصد و سيزده فرشته‏اي که در بدر بودند و چهار هزار ملائکه که فرود آمدند تا به همراه حسين بن علي‏عليهما السلام با دشمنان نبرد کنند، ولي به آن‏ها اجازه داده نشد، آن‏ها کنار قبر آن حضرت پريشان و غبارآلود و گريان هستند تا روز قيامت. رئيس آنان فرشته‏اي است که منصور خوانده مي‏شود، هيچ کس آن حضرت را زيارت نکند مگر اين‏که اين‏ها به استقبال او مي‏روند و يا هنگام وداع او را مشايعت مي‏کنند، و هيچ بيماري نيست مگر اين‏که به عيادتش مي‏روند، و هيچ کس از دنيا نرود مگر آن‏که بر بدنش نماز مي‏گزارند و پس از مرگ براي او طلب مغفرت مي‏کنند. و همه اين‏ها در زمين منتظر قيام قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف - هستند تا هنگام ظهورش فرا رسد. [6] .


و در حديث مفضّل از امام صادق‏عليه السلام آمده که فرمود: اي مفضّل! او تنها ظاهر مي‏شود وبه سوي خانه خدا به تنهايي مي‏رود و تنها وارد کعبه مي‏گردد و در حال تنهايي شب بر او فرا مي‏رسد، پس چون ديدگان به خواب رود و سياهي شب سايه افکند، جبرئيل و ميکائيل و فرشتگان در صفوف متشکّل بر او فرود مي‏آيند، پس جبرئيل معروض مي‏دارد: «يا سَيِّدِي قَوْلُکَ مَقْبُولٌ وَأَمْرُکَ جائِزٌ»؛ اي سرور من! فرمانت پذيرفته و دستورت اجرا مي‏شود.


پس دست بر صورتش مي‏کشد و مي‏گويد: «اَلحَمْدُ للَّهِِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ وَأَوْرَثَنَا الأَرْضَ نَتَبَوَّءُ مِنَ الجَنَّةِ حَيْثُ نَشآءُ فَنِعْمَ أَجْرُ العامِلِينَ»؛ [7] حمد خداي را که به وعده خويش درباره ما وفا کرد و زمين را ميراث ما ساخت، هر جاي بهشت که خواهيم منزلگاه خود قرار دهيم، پاداش عمل کنندگان چه نيکو است.


آن‏گاه ميان رکن و مقام مي‏ايستد و فريادي مي‏کشد و مي‏فرمايد: اي نقباي من؛ (سرکردگان ارتش آن حضرت) و اي وابستگان خاصّ من؛ و اي کساني که خداوند شما را - پيش از ظهورم - براي ياري من بر روي زمين ذخيره کرده! با خواست و رغبت نزد من آييد.
پس فرياد آن حضرت به گوش آن‏ها مي‏رسد در حالي که در محراب‏ها و بر رختخواب‏هاي خود در شرق و غرب زمين قرار دارند و همان يک صدا به گوش همه آنان مي‏رسد، پس به آن حضرت پاسخ مثبت مي‏دهند و به سوي آن صدا مي‏شتابند و در عرض يک چشم برهم زدن در پيشگاه او بين رکن و مقام حاضر مي‏شوند. پس خداوند - عزّوجلّ - به نور امر مي‏کند که مانند عمودي از زمين تا آسمان کشيده مي‏شود، که از آن نور هر مؤمني که به روي زمين است استفاده خواهد کرد و نوري از درون خانه‏اش آشکار مي‏گردد، پس نفوس مؤمنين به آن نور خوشنود مي‏گردد. (تا اين‏که مفضّل عرضه داشت): اي سرور من! آيا در مکّه مقيم مي‏شود؟


فرمود: نه، اي مفضّل! بلکه مردي از خاندانش را در آن‏جا جانشين خود مي‏سازد، پس هرگاه از مکه حرکت کند به آن مرد حمله مي‏کنند و او را مي‏کشند، پس آن حضرت بازمي‏گردد، ايشان به خدمتش مي‏آيند، در حالي که ترسان و سر به زير افکنده باشند، گريه و تضرّع مي‏کنند و عرضه مي‏دارند: اي مهدي آل محمدعليهم السلام توبه مي‏کنيم. پس آن حضرت آنان را نصيحت و موعظه نموده و هشدار مي‏دهد و بر آن‏ها جانشين مي‏گمارد و دوباره حرکت مي‏کند. ولي باز هم بر آن جانشين يورش مي‏برند و او را مي‏کشند، پس ياران خودش از جنّيان و نقبا را به سوي آن‏ها مي‏فرستد و مي‏فرمايد: بازگرديد به سوي آن‏ها و کسي را باقي نگذاريد، مگر آن‏که ايمان بياورد. و اگر نه اين بود که رحمت پروردگار همه را فرا مي‏گيرد، و من آن رحمت هستم با شما به سوي آن‏ها بازمي‏گشتم، زيرا که به تحقيق اين‏ها عذرها را بين خود و خداي خودشان و من قطع کردند. پس به سوي آنان مراجعت مي‏کنند، به خدا قسم از صد تن يکي باقي نمي‏ماند، قسم به خدا از هزار يکي باقي نمي‏ماند.


مفضّل مي‏گويد: گفتم: اي سيّد من! خانه مهدي‏عليه السلام کجا خواهد بود و مؤمنان کجا جمع مي‏شوند؟ فرمود: سراي حکومت آن حضرت کوفه و مجلس حکم و فرمانروايي او مسجد جامع آن، و بيت المال و محل تقسيم غنائم مسلمين مسجد سهله، و جاي خلوت‏هاي آن حضرت، سرزمين صاف و مسطح و سفيد نجف است. مفضّل عرضه داشت: اي مولاي من! آيا همه مؤمنين در کوفه خواهند بود؟ فرمود: آري قسم به خدا! هيچ مؤمني باقي نمي‏ماند مگر اين‏که در آن، يا در حوالي آن خواهد بود و کار به جايي مي‏رسد که مقدار خوابگاه يک اسب به دو هزار درهم مي‏رسد و بيشتر مردم آرزو مي‏کنند: اي کاش يک وجب از زمين سبع را به قيمت يک وجب طلا مي‏خريد و زمين سبع از خطّه‏هاي همدان است. [8] .


مي‏گويم: شايد منظور از «هيچ مؤمني باقي نمي‏ماند مگر اين‏که در آن يا در حوالي آن خواهد بود» زيارت و ديدار آن حضرت باشد، نه هميشگي؛ و شاهد بر اين، جمله بعدي است که: «بيشتر مردم آرزو مي‏کنند» و احتمال هم دارد که کلمه «حواليها» تصحيف «أَو حَنَّ إِلَيها» يعني به سوي او متمايل و مشتاق مي‏شوند، چنان‏که در روايتي از بحار و غير آن از حضرت ابوعبد اللَّه صادق‏عليه السلام منقول است. و مؤيّد معني اوّل روايتي است که در بحار از غيبت شيخ طوسي نقل شده که حضرت ابوجعفر باقرعليه السلام فرمود: هرگاه قائم‏عليه السلام به کوفه وارد مي‏شود، هيچ مؤمني باقي نمي‏ماند مگر اين‏که در آن باشد يا به آن سفر کند. [9] .


و از جمله دلايل بر اين‏که مؤمنين نزد مولايمان صاحب الزمان - عجّل اللَّه فرجه الشريف - جمع مي‏شوند، روايتي است که شيخ صدوق در کمال الدين از حضرت ابوالحسن امام علي بن محمد هادي‏عليه السلام آورده است که: از آن حضرت درباره معني فرمايش پيغمبرصلي الله عليه وآله که: «لا تُعادُوا الأَيَّامَ فَتُعادِيکُمْ»؛ يعني با روزها دشمني نکنيد که با شما دشمني خواهند کرد. سؤال شد. فرمود: آري، منظور از ايّام ما هستيم، به سبب ما آسمان‏ها و زمين برپاست، پس سَبْت (شنبه) نام رسول خداصلي الله عليه وآله است؛ و أَحَد (يکشنبه) نام امير المؤمنين‏عليه السلام؛ اِثنين (دوشنبه) حسن و حسين؛ و ثُلثاء (سه‏شنبه) علي بن الحسين (سجاد) و محمد بن علي (باقر) و جعفر بن محمد (صادق)؛ و أربعاء (چهارشنبه) موسي بن جعفر (کاظم) و علي بن موسي (رضا) و محمد بن علي (جواد) و من - علي بن محمد (هادي) -؛ و خميس (پنج‏شنبه) فرزندم حسن (عسکري)؛ و جمعه فرزند فرزندم مي‏باشد و به سوي اوست که گروه حقّ جمع مي‏شوند و همان است که زمين را پر از عدل و داد مي‏کند، چنان‏که از ظلم و ستم پر شده باشد، و اين است معني ايّام و اين‏که در دنيا با آن‏ها دشمني نکنيد که در آخرت با شما دشمني خواهند کرد. [10] .