در بحار و غاية المرام از طريق عامّه از پيغمبر اکرم‏صلي الله عليه وآله روايت شده که فرمود: هنگام جدايي‏هاي زمانه و آشکار شدن فتنه‏ها و آشوب‏ها، مردي خواهد بود که بخشش‏هايش گوارا است. [1] .


مي‏گويم: اين‏که بخشش‏هاي آن حضرت گوارا خواهد بود، به خاطر آن است که مؤمنين قبل از ظهورش در تنگنا و فشار واقع مي‏شوند و به انواع سختي‏ها و مصيبت‏ها دچار مي‏گردند، چنان‏که در تفسير آيه: «وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الخَوْفِ وَالجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الأَمْوالِ والأَنْفُسِ وَالَّثمَراتِ»؛ [2] و البته شما را به چيزهايي از [قبيل] ترس و گرسنگي و کمبود اموال و جان‏ها و آفات زراعت‏ها مي‏آزماييم. از امام صادق‏عليه السلام آمده که اين‏ها براي مؤمنين پيش از قيام قائم‏عليه السلام [3] است. که تمامي حديث در بخش هشتم خواهد آمد، ان شاء اللَّه تعالي. و در حديث ابراهيم کرخي که در کتاب کمال الدين از حضرت صادق‏عليه السلام روايت شده در وصف حضرت قائم‏عليه السلام آمده که فرمود: اي ابراهيم! اوست که گرفتاري شيعيان را پس از سختي شديد و بلاي طولاني و ترس و جزع، فرج بخشد. [4] .
که ان شاء اللَّه تعالي تمام آن در حرف «ف» خواهد آمد.


و در تفسير آيه «حمعسق» [5] از حضرت ابوجعفر باقرعليه السلام آمده که فرمود: (حم) حتمي بودن و (ع) عذاب و (س) سنون؛ سال خشکي و قحطي است مانند قحط سالي زمان يوسف و (ق) قذف و پرتاب‏ها و مسخ است که در آخر الزمان واقع مي‏شود. [6] . مخفي مباد که: فرج و گشايش امر بعد از شدّت، و بخشش پس از فشار و مشقّت،گواراتر است از غير آن، از همين روي در اوّل آن حديث، حضرت‏عليه السلام اشاره فرمود به اين بيان که: هنگام جدايي‏هاي زمانه و آشکار شدن فتنه‏ها و آشوب‏ها... و احتمال هم دارد که از اين جهت بخشش‏هاي آن حضرت - عجّل اللَّه فرجه الشريف - گوارا باشد که توأم با منّت نيست. چنان‏که شيوه بسياري از مردم است که اگر چيزي به کسي بدهند کم مي‏دهند و منّت زيادي مي‏گذارند. و يا از اين جهت که آن حضرت کريم‏ترين مردم و برترين آن‏هاست در شأن و عظمت. و ترديدي نيست که عطا و بخشش کريم گواراتر از غير اوست و يا از جهت کثرت بخشش آن جناب است، که از طريق عامّه از رسول خداصلي الله عليه وآله در وصف قائم‏عليه السلام آمده: در آخر الزمان خليفه‏اي خواهد بود که مال را بي‏شماره مي‏دهد. [7] .


و در حديث ديگري از آن حضرت است که: و مال در آن زمان و روزگار بسيار است. مردي مي‏گويد: اي مهدي! به من بده. پس مي‏فرمايد: برگير. [8] . اين دو روايت را در غاية المرام آورده و در بخش سخاوت آن حضرت مطالب مناسبي گذشت و در کرم آن جناب هم ان شاء اللَّه مطالبي خواهد آمد.