حزقل نيز گفته شده - بر وزن زِبْرِج -.


حزقيل‏عليه السلام؛ خداوند متعال مردگاني را برايش زنده کرد، چنان‏که در روضه کافي از حضرت ابوجعفر باقر و ابوعبد اللَّه صادق‏عليهما السلام درباره آيه: «أَ لَمْ تَرَ إِلَي الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفُ حَذَرَ المَوْتِ فَقالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْياهُمْ»؛ [1] آيا ننگري به کساني که شمارشان هزاران تن بود و از بيم مرگ از ديار خود بيرون رفتند، پس خداوند به آن‏ها فرمود: بميريد [که مردند] سپس آنان را زنده کرد. فرمودند: اين‏ها هفتاد هزار خانوار از اهل يکي از شهرهاي شام بودند، گاه به گاه طاعون در آن‏ها مي‏افتاد، پس هرگاه احساس مي‏کردند طاعون آمده ثروتمندان از شهر بيرون مي‏رفتند ولي فقرا - که توانايي سفر نداشتند - در شهر باقي مي‏ماندند. لذا مرگ در ميان آن‏هايي که در شهر مانده بودند بسيار و ميان آن‏هايي که از شهر بيرون رفته بودند کم‏تر واقع مي‏شد، پس کساني که بيرون رفته بودند مي‏گفتند: اگر مانده بوديم مرگ بيشتر ما را مي‏گرفت. و آن‏هايي که مانده بودند مي‏گفتند: اگر از شهر بيرون رفته بوديم کم‏تر مرگ از ما مي‏گرفت. پس نظر همگي آن‏ها چنين شد که هرگاه طاعون در ميانشان واقع شد همگي از شهر خارج شوند، و چون دانستند که طاعون آمده همگي از شهر خارج و از ترس مرگ از آن‏جا دور شدند و در شهرهاي مختلف تا آن‏جا که خدا خواسته بود سير کردند. سپس به شهري گذرشان افتاد که خراب شده بود و مردمش را طاعون از پاي درآورده بود، وقتي در اين شهر فرود آمدند و قرار گرفتند خداوند - عزّوجلّ - به آن‏ها فرمود: همگي بميريد. همان ساعت همگي مردند و خاک شدند که براي بينندگان آشکار بود که اين‏ها در ميان راه مرده بودند، لذا عابرين و مسافرين در آن‏جا منزل کردند و خاک‏هايشان را جاروب و يک‏جا جمع نمودند، پس پيغمبري از پيامبران بني اسرائيل که نامش حزقيل بود بر آن‏ها گذشت، و هنگامي که آن استخوآن‏هارا ديد گريه کرد و گفت: پروردگارا! اگر اراده فرمايي آن‏ها را همان‏طور که يک‏جا ميرانده‏اي همين حالا زنده کني که شهرها و بلاد تو را معمور سازند، و فرزنداني که بندگي تو را با ديگر خلايقت انجام دهند از آن‏هامتولد شوند، خداوند متعال به او وحي فرمود که: آيا تو اين را دوست داري؟ عرض کرد: آري! پروردگارا آن‏ها را زنده کن.


حضرت فرمود: پس خداوند - عزّوجلّ - وحي فرمود که: چنين و چنان بگو. و چون آنچه خداوند - عزّوجلّ - به او فرموده بود که بگويد گفت - امام صادق‏عليه السلام فرمود: آن اسم اعظم بود - وقتي حزقيل آن سخن را به زبان آورد، به استخوآن‏ها نگريست که به يکديگر مي‏پرند و بار ديگر زنده مي‏شدند به هم نگاه مي‏کردند و سبحان اللَّه، اللَّه اکبر، و لا إله إلاّ اللَّه مي‏گفتند. در اين هنگام حزقيل گفت: شهادت مي‏دهم که به تحقيق خداوند بر هر چيزي توانا است. [2] .


قائم‏عليه السلام نيز، خداوند متعال براي او مردگاني را از مؤمنين و منافقين و کافرين زنده خواهد کرد و اخباري که بر اين معني دلالت دارد بسيار بلکه متواتر است، از جمله: در روضه کافي از ابوبصير روايت شده که گفت: به حضرت امام صادق‏عليه السلام عرض کردم: اين‏که خداوند تبارک و تعالي مي‏فرمايد: «وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلي وَعْداً عَلَيْهِ حَقّاً وَلکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ»؛ [3] آنان به شدّت به خداوند سوگندها ياد کردند که خداوند هرگز کسي را که بميرد برنمي‏انگيزد، آري اين وعده حتمي خداوند است ولي بيشتر مردمان نمي‏دانند. منظور چيست؟ فرمود: اي ابوبصير! در اين باره چه مي‏گويند؟ عرض کردم: مشرکين مي‏پندارند و قسم مي‏خورند براي رسول اکرم‏صلي الله عليه وآله که خداوند مردگان را زنده نمي‏کند. حضرت فرمود: مرگ بر کسي که چنين سخني مي‏گويد، از آن‏ها بپرس که آيا مشرکين به اللَّه قسم مي‏خوردند يا به لات و عزّي؟ ابوبصير مي‏گويد: گفتم: فدايت شوم پس برايم بيان فرماي. فرمود: اي ابوبصير! هنگامي که قائم ما بپاخيزد خداوند گروهي از شيعيان ما را براي او برمي‏انگيزد و زنده کند که گيره‏هاي شمشيرهايشان بر روي شانه‏هايشان است. چون اين خبر به قومي از شيعيان ما که نمرده باشند برسد به يکديگر گويند: فلان و فلان و فلان از قبرهايشان برانگيخته شدند و آن‏ها با قائم‏عليه السلام هستند، اين سخن به گوش گروهي از دشمنان ما برسد. مي‏گويند: اي گروه شيعيان چقدر دروغگو هستيد! اين دولت و حکومت شما است و شما دروغ مي‏گوييد! نه واللَّه! اين‏ها که شما مي‏گوييد زنده نشده و زنده نخواهند شد تا روز قيامت، پس خداوند گفتار آن‏ها را حکايت کرده مي‏فرمايد: «وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ». [4] .


و در همان کتاب از حسن بن شاذان واسطي مروي است که گفت: به حضرت ابوالحسن امام رضاعليه السلام نامه‏اي نوشتم که در آن از جفاي اهالي واسط گلايه کردم، چون در اين شهر گروهي از عثماني‏ها بودند که مرا اذيت مي‏کردند. جواب به خط آن حضرت‏عليه السلام چنين آمد: خداوند تبارک و تعالي از دوستان ما پيمان گرفته بر صبر کردن در دولت باطل. پس به حکم پروردگارت صبر کن، که هرگاه آقاي خلق بپاخيزد، خواهند گفت: اي واي بر ما چه کسي ما را از آرامگاهمان برانگيخت. اين است آنچه خداوند رحمان وعده داده و فرستادگان، راست گفتند. [5] .


و در بحار از عبد الکريم خثعمي روايت است که گفت: به حضرت امام صادق‏عليه السلام عرض کردم: چند وقت قائم‏عليه السلام حکومت مي‏کند؟ فرمود: هفت سال، روزها و شب‏ها طولاني مي‏شود تا آن‏جا که هر سال از سال‏هايش به مقدار ده سال از سال‏هاي شما خواهد شد، پس سال‏هاي حکومت او هفتاد سال از اين سال‏هاي شما خواهد بود؛ و چون هنگام قيامش برسد در ماه جمادي الآخرة و ده روز از ماه رجب باراني خواهد باريد که خلايق مانند آن را نديده باشند، پس خداوند متعال با آن گوشت‏هاي مؤمنين و بدن‏هايشان را در قبرهايشان خواهد رويانيد، و گويا آن‏ها را مي‏بينم که از سوي جهينه پيش مي‏آيند در حالي که موهاي خود را از خاک مي‏تکانند. [6] .
و در همان کتاب به نقل از خصايص از امير المؤمنين‏عليه السلام ضمن حديثي طولاني آمده که فرمود:... اي شگفتا و چگونه تعجب نکنم از مردگاني که خداوند آن‏ها را زنده برانگيزد، گروه گروه با تلبيه و پاسخگويي به دعوت کننده الهي به کوچه‏هاي کوفه وارد شوند.... [7] .


و از آن حضرت است که درباره آيه شريفه: «رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ کَفَرُوا لَوْ کانُوا مُسْلِمِينَ»؛ [8] بسا که کافران [هنگام ديدن عذاب] آرزو کنند اي کاش مسلمان مي‏بودند. فرمود: هرگاه من و شيعيانم [از قبر] بيرون آييم و عثمان بن عفان و پيروانش بيرون آيند، و قريش و بني اميه را بکشيم، در آن هنگام دوست مي‏دارند آن‏ها که کفر ورزيده‏اند که مسلمان مي‏بودند. [9] .


و در تفسير علي بن ابراهيم درباره آيه شريفه: «فَمَهِّلِ الکافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْداً»؛ [10] پس مهلت ده کافران را مهلت اندکي. آمده است که: مهلت بدهم تا هنگام قيام قائم، پس براي من از جباران و طاغوت‏هاي قريش و بني اميه و ساير مردم انتقام بگيرد. [11] .
مي‏گويم: مطالبي در اين باره گذشت و ان شاء اللَّه در حرف «ن» نيز مطالبي خواهد آمد.