بيان اين مطلب به دو وجه تقرير مي‏شود:


يکم:


اين‏که مؤمن روز قيامت نورش درخشان مي‏گردد. قبلاً گذشت که دعا براي مولايمان صاحب الزمان‏عليه السلام سبب ثبوت ايمان و کمال آن است، و دليل از آيات قرآن، فرموده خداي تعالي است: «يَوْمَ يَقُولُ المُنافِقُونَ وَالمُنافِقاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِکُمْ»؛ [1] روزي که مردان و زنان منافق به کساني که ايمان آورده‏اند گويند: مهلت دهيد تا از نورتان برگيريم.


و از اخبار، روايات بسياري بر اين امر دلالت دارد. از جمله: در بحار از مولايمان حضرت جعفر بن محمد صادق‏عليه السلام آمده که فرمود: براي مردم به مقدار ايمانشان در قيامت نور تقسيم مي‏گردد، و به منافق هم تقسيم مي‏شود پس نور او بر ابهام پاي چپش خواهد بود، نورش خاموش مي‏شود و [به مؤمنين] مي‏گويد: به جاي خود باشيد تا از نورتان بهره گيرم. گفته شود: بازگرديد پشت سر و نوري درخواست کنيد. يعني از همانجا که نور تقسيم شده. پس وقتي برمي‏گردند بين آنان حجابي قرار داده مي‏شود. [2] .


و نيز از امام صادق از پدرش از جدّش‏عليهم السلام آمده که رسول خداصلي الله عليه وآله فرمود: يا علي! تو و شيعيانت از قبرهايتان بيرون مي‏آييد در حالي که صورت‏هايتان همچون ماه شب چهارده مي‏درخشد، و سختي‏ها از شما دور شده و محنت‏ها برطرف گرديده، زير عرش سايه مي‏گيريد. مردم مي‏ترسند ولي شما ترسي نداريد، و مردم اندوهگين هستند امّا شما اندوهي نداريد، ودر حالي که مردم پاي حساب هستند برايتان مائده‏اي گسترده مي‏شود. [3] .


دوم:


آنچه از حديثي که در اصول کافي روايت شده استفاده مي‏شود، در باب حقّ المؤمن علي أخيه، به سند خود از عيسي بن ابي منصور است که گفت: من و ابن ابي يعفور و عبد اللَّه بن طلحه در خدمت حضرت ابي عبد اللَّه صادق‏عليه السلام بوديم، آن حضرت بي‏مقدّمه فرمود: اي پسر ابي يعفور! رسول خداصلي الله عليه وآله فرمود: شش خصلت است که هرکس در او باشد در پيشگاه خداوند و در سمت راست او خواهد بود. ابن ابي يعفور عرضه داشت: فدايت شوم آن‏ها چيست؟ فرمود: مرد مسلمان دوست بدارد براي برادرش آنچه را که براي عزيزترين خاندانش دوست مي‏دارد، و اکراه دارد براي برادرش آنچه را که براي عزيزترين خاندانش خوش ندارد، و در دوستي با او صميميت داشته باشد.


ابن ابي يعفور گريه کرد و گفت: چگونه با او صميميت کند؟ امام صادق‏عليه السلام فرمود: هرگاه به آن مرتبه برسد همه آنچه در دل دارد به او مي‏گويد، پس اگر خوشحال باشد او هم مسرور مي‏گردد، و هرگاه اندوهگين باشد او نيز محزون مي‏شود و اگر بتواند ناراحتي‏هايش را برطرف مي‏سازد، و گرنه براي او به درگاه خداوند دعا کند.


سپس امام صادق‏عليه السلام فرمود: سه چيز از آن شما و سه چيز از آن ما است، و آن شناختن فضيلت ما و گام برداشتن در پي ما و انتظار داشتن عاقبت ما مي‏باشد. پس هرکس چنين باشد در پيشگاه خداي - عزّوجلّ - خواهد بود، و کساني که درجه‏شان پايين‏تر از ايشان است از نور اينان پرتو گيرند. امّا کساني که در جانب راست خداوند هستند، اگر کساني که درجه‏شان پايين‏تر از آن‏ها است ايشان را ببينند، خوشي زندگي بر آن‏ها تلخ و ناگوار مي‏شود به جهت فضيلتي که براي آن‏ها مي‏بينند. ابن ابي يعفور گفت: با آن‏که در جانب راست خدايند چگونه نمي‏بينند؟ فرمود: اي پسر ابي يعفور! آن‏ها به نور الهي پوشيده شده‏اند. آيا اين حديث را نشنيده‏اي که رسول خداصلي الله عليه وآله مي‏فرمود: براي خدا مخلوقي است در جانب راست عرش، در پيشگاه خداوند و جانب راست او صورتشان از برف سفيدتر و از خورشيد فروزان تابناک‏تر است. کسي سؤال مي‏کند: اين‏ها کيانند؟ گفته مي‏شود: اين‏ها کساني هستند که در جلال خداوند با يکديگر دوستي کرده‏اند. [4] .


مي‏گويم: وجه استشهاد اين‏که: امام صادق‏عليه السلام فرمود: پس هرکس چنين باشد - يعني خصلت‏هاي سه‏گانه‏اي را که متعلق به امامان‏عليهم السلام است داشته باشد - در پيشگاه خداوند - عزّوجلّ - خواهد بود، و کساني که درجه‏شان پايين‏تر از ايشان است از نور اينان پرتو گيرند. و مخفي نيست که دعا کننده در حقّ مولايش صاحب الزمان‏عليه السلام که فرج و ظهورش نزديک شود، مصداق اين سه عنوان است، زيرا که دعا در حقّ آن حضرت‏عليه السلام نشانه معرفت او و پدران گراميش مي‏باشد، و علامت پيروي از آن‏ها در اين امر ارزنده و دليل انتظار عاقبت امر ايشان و انتظار دولت ايشان است.


و از توهّمات غريبي که براي يکي از اعلام [5] واقع شده اين‏که: در بيان فرموده امام‏عليه السلام که: هرکس چنين باشد....، گفته: يعني تمام خصلت‏هاي شش‏گانه در او باشد.


و حال آن‏که توجه داريد که معنايي که ما ذکر کرديم ظاهر است، به خصوص با دقت در فرموده حضرت که: و امّا کساني که در جانب راست خداوند هستند...، و اين‏که پيش از آن فرموده: سه چيز از آنِ ما است. تمام اين‏ها توضيح مي‏دهد که اين ثواب بر خصلت‏هاي سه‏گانه مترتب مي‏باشد، و در جانب راست خداوند بودن ثواب بيشتري است براي کسي که تمام صفات شش‏گانه را دارا باشد.


و احتمال دارد که منظور از: در پيشگاه خداوند و در جانب راست او بودن، نهايت درجه قرب معنوي باشد، هم‏چنان‏که نزديک‏ترين افراد نزد سلطان در پيشگاه وي و در سمت راست او است. و احتمال هم مي‏رود که منظور در جانب راست عرش خداوند باشد، مؤيد اين احتمال شاهد آوردن آن حضرت است فرموده رسول خداصلي الله عليه