الزموا الارض ، و اصبروا علي البلاء ، و تحرکوا بايديکم و سيوفکم في هوي السنتکم ، و لا تستعجلوا بما لم يعجله الله لکم فانه من مات علي فراشه و هو علي معرفه حق ربه و حق رسوله و اهل بيته مات شهيدا ، و وقع اجره علي الله و استوجب ثواب ما نوي من صالح عمله ، و قامت النيه مقام اصلاته لسيفه ، و ان لکل شي‏ء مده و اجلا. [1] بر جاي خود استوار بوده (بدون اجازه و حساب از اقدام به نبرد خود داري کنيد) در برابر بلاها و مشکلات پايدار باشيد شمشير هايتان را در راه هوي و هوس و سخناني که از زبانتان سر مي‏زند بکار نياندازيد. [2] درباره آنچه خداوند شتاب و عجله را نسبت به آن روا نداشته شتاب مکنيد ، زيرا کسي که از شما در بستر خود بميرد اما آنچنان که شايسته است خدا و پيامبر و اهل بيتش را که (مسئول امامت و جانشيني پيامبرند) شناخته باشد شهيد از دنيا رفته ، و پاداش او بر خداست و از ثواب کارهاي شايسته‏اي که قصد انجام آن را داشته برخوردار خواهد بود و نيتش جايگزين شمشير زدن براي خدا و جان باختن در راه اوست.


پس- توجه داشته باشيد- هر چيزي را وقت مشخص و هر کاري را سرانجامي است.


علامه قندوزي در ينابيع الموده باب 74 اين فراز از خطبه «نهج البلاغه » را ضمن ديگر فرازهاي «نهج البلاغه» که مربوط بحضرت مهدي است ايراد نموده و بدين ترتيب اعتراف مي‏کند که امام امير مومنان با ايراد اين کلمات قدسيه پيشگوئي از حضرت مهدي نموده و مردم را به وظيفه آنها در فراز و نشيبهاي زندگي و هنگام غيبت آن حضرت هشدار مي‏دهد که مبادا از روي هواي نفس و بدون در نظر گرفتن مصالح اسلامي از روي احساسات اقدام بجنگ و شمشير زدن کنند و به خيال رسيدن به مقام شهادت خود و ديگران را به خطر بياندازند.
ضمنا امير مومنان (ع) در اين فرمايش نظر مردم را بيک نکته بسيار ارزنده معطوف داشته و خاطر نشان مي‏کند که نائل گرديدن بفيض اعلاي شهادت ، تنها برفتن در ميدان جنگ و کشته شدن با سلاح‏هاي مورد استفاده در جنگ نيست تا پيران ، زنان ، مسولان ديگر وظايف ، افراد ناتوان و معذور از رفتن بميدانهاي جنگ براي رسيدن بفيض شهادت محروم و دچار حسرت شوند.


بلکه اينگونه افراد يا افراد سالم و توانمندي که نقش‏هاي گوناگون حياتي و ارزشمند در جامعه اسلامي دارند اگر وظيفه خدا شناسي ، پيامبر شناسي و امام شناسي را در حد خود انجام داده و عملا به لوازم آن پاي بند باشند هر چند که در بستر آرام و در کنار زن و فرزند هم بميرند شهيد از دنيا رفته و بپاس وظيفه شناسي از پاداش مقام شهادت برخوردار خواهند بود.


بديهي است کساني که انواع مسوليت‏هاي علمي ، اجتماعي و شرعي را بعهده دارند يا با قلم و بيان ، با طرح و نقشه با کمکهاي مادي و تشويق نيروهاي اعزامي از دور جبهه‏هاي جنگ عليه کفر و استعمار را تقويت و عرصه را بر دشمن تنک مي‏کنند يا از همين طرق به ترويج اسلام و تضعيف دشمنان در محيطهاي غير جبهه جنگ مي‏پردازند و از صرف امکانات مادي و معنوي خود در اين باره دريغ نمي‏ورزند ، همه و همه مصداق واقعي و نمونه فرمايش امير مومنان خواهند بود و هر چند که در بستر خواب از دنيا بروند داراي مقام شهيد خواهند بود.


و هر آن کس که در وظائف خدا شناسي ، پيامبر شناسي ، امام شناسي يا گردن نهادن به لوازم آن تقصير کند و از روي هوي و هوس و بطمع سودمادي يا شهرت ، در ميدان جنگ هم که شرکت کند و کشته شود شهيد مورد نظر و گواهي قرآن و اسلام نيست.


آري نمونه آن خوارج و افراد لشکر عمر سعد در کربلا بودند که صدها نفر از آنها در ميدان جنگ کشته شدند در حالي که امامهاي بر حق خود را نشناخته يا شناخته بودند و با جبهه گيري شمشير بر روي آنان کشيدند.


چنانچه نمونه‏ي آن در حال حاضر رو در روئي و جنگ گروهي از مردم عراق عليه ايران است که بخاطر مطامع و منويات شوم دشمنان اسلام دو کشور مسلمان نشين را بخاک و خون کشاندند.


بنابر اين عراقيان بيشماري که در اين غائله جان خود را از دست دادند نه تنها نمي‏توان نام شهيد بر آنها نهاد که با قيام مسلحانه عليه مسلمانان مفسد في الارض و عامل بزرگترين جنايت بوده و خود و اربابشان در پيشگاه خدا و خلق روسياه و گرفتار کيفر اين همه تجاوزات و کشتارها خواهند بود.


بهر حال امام با ايراد اين سخن فرا رسيدن قيامت را بدانچه رخ داده و بوقوع پيوسته تشبيه نموده و آنگاه اين مطلب را با حرف «قد» که به اصطلاح بيانگر تحقيق است تاکيد فرموده و گويد:


چنانست که نشانه‏هاي آن (قيامت) مثل ظهور دجال ، ظهور مهدي و عيسي عليهمالسلام و جز اينها (ديگر چيزهاي حتمي الموقوع) لباس وجود پوشيده.


ابن ميثم پيرامن جمله و لا تحرکوا بايديکم و سيوفيکم في هوي السنتکم نوشته است: اين سخن نهي از جهاد بدون فرمان يکي از امامان (معصوم) پس از امير مومنان است


که از فرزندان حضرتش مي‏باشند و اين به هنگامي خواهد بود که کسي از آن امامان بمنظور برقراري حکومت حق بپا نخواسته باشد ، چه اينگونه حرکتها و جنبشها جز با اجازه امام وقت جايز نخواهد بود و... [3] .