montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

سرداب سامرا



سرداب مقدس، زيرزمينى است در سامرَا، كنار مزار امام هادى و امام عسكرى علیه السلام آن سرداب محل زندگى و عبادت امام هادى و امام حسن عسكرى و حضرت مهدى ارواحنا له الفداء بوده و تمام ديدارها با حضرت مهدى ارواحنا له الفداء در زمان پدرش در همين منزل و سرداب انجام مى گرفته است.

خانه امام عسكرى علیه السلام همانند ديگر خانه هاى عراق، شامل غرفه اى براى مردان، غرفه اى براى زنان و سرداب بوده كه سرداب نيز شامل غرفه هايى براى مردان و زنان بوده است ودر تابستان از شدت گرما به اين سرداب پناه مى برده اند. مقدس شمردن آن سرداب از سوى شيعيان موجب شدكه دشمنان اهل بيت، شيعيان را متهم كنند بر اينكه آن ها مى گويند امام زمان در اين سرداب مخفى شده است اما شيعيان از چنين اعتقادى منزه هستند. شيعيان سرداب را به اين دليل مقدس مى شمارندكه محل زندگى و نيايش سه امام معصوم، همچنين محل زندگى حضرت حكيمه خاتون و نرجس خاتون بوده است.

و اما موقعيت کنوني سرداب سامرا: امروزه هركس از هر نقطه شهر سامرا به مركز شهر نگاه كند، دو گنبد با شكوه مى بيند كه يكى از آن ها با كاشى هاى طلايى براق و ديگرى با كاشى هاى رنگى زيبائى پوشيده شده است. هر يك از اين گنبدها به ساختمان مستقلى تعلق دارند. گنبد بزرگ طلايى بر بالاى ضريح مطهركه مرقدهاى مقدس امام دهم علیه السلام و امام يازدهم علیه السلام در آن جاى دارد، قرار گرفته است. ولى گنبدهاى كوچك بر بالاى ساختمان مسجد جامع شهر ساخته شده است.ساختمان حرم مطهر به شكل مستطيل و ساختمان مسجد جامع به صورت مستقل از ساختمان حرم، ولى متصل به صحن حرم است و سرداب غيبت درست در زير ساختمان مسجد قرار گرفته و در طول تاريخ بارها در بنا و بخش هاى مختلف آن تعميرات و تغييراتى انجام شده است.

سرداب غيبت از جمله سرداب هاى عميقى است كه در زير يك لايه سنگى حفر شده و در كل داراى سه قسمت عمده است: يك غرفه شش ضلعى، يك غرفه مستطيل كوچك ويك غرفه به شكل مستطيل بزرگ0 توضيح بيشتر آنكه غرفه مستطيل بزرگ در ميان مردم به مصلاى مردان و غرفه مستطيل شكل كوچك به مصلاى بانوان، معروف است.اين بخش ها با دو راهرو بلند و طولانى به يكديگر مربوط مى شوند يعنى يك راهرو طولانى مصلاى مردان و مصلاى زنان را به هم وصل مى كند و يك راهرو طولانى ديگر بين مصلاى مردان و غرفه شش ضلعى وجود دارد.

همچنين اين بخش هاى سه گانه هر يك از طريق روزنه اى كوچك و طولانى كه از قسمت هاى فوقانى ديوار آغاز شده، تا پايين ترين حد ديوار بيرونى مسجد جامع امتداد مى يابد و نور و هوا دريافت مى كند. پلكانى كه راه ورود وخروج سرداب است وبه غرفه شش ضلعى منتهى مى شود داراى بيست پله است. ورودى اين پلكان و سرداب در داخل ساختمان مسجد و بر ديوارى قرارگرفته كه ورودى نماز خانه نيز در آن واقع است.

طول مصلاى مردان پنج متر و هشتاد سانيمتر وعرض آن سه متر و پنجاه سانتمتر است.در ضمن طول مصلاى زنان چهار متر و شصت سانتى متر و عرض آن سه متر است. طول راهرويى كه مصلاى مردان و زنان را به هم مربوط مى سازد، چهار متر است. طول روزنه اى كه نور غرفه شش ضلعى را تأمين مى كند، حدود شش متر وطول روزنه اى كه نور مصلاى زنان را تأمين مى كند، چهار متر و پنجاه سانتيمتر است. در انتهاي غرفه مستطيل شكل يعنى انتهاى همان مصلاى مردان، يك در چوبى كه معروف به باب غيبت است وجود دارد. در پشت اين در اتاق كوچكى قرار دارد كه طول آن يك متر و پنجاه سانتيمتر است. اين اتاق به نام محل غيبت شهرت پيدا كرده است كه در حقيقت بخش مكمل غرفه مستطيل شكل بزرگ محسوب مى شود و در جلوى آن حفاظ مشبكى است كه آن را از بقيه غرفه جدا مى كند. چاه معروف به چاه غيبت هم در گوشه اى از همين اتاق قرار دارد.

اشاره به اين نكته نيز خالى از فايده نيست كه اين سرداب در جهت غربى صحن عسكري علیه السلام به سمت شمال واقع شده و در طول تاريخ اصلا حات و تعميرات زيادى در آن انجام گرفته است. هميشه در موقع تعمير و ترميم بارگاه عسكريين علیه السلام در ساختمان سرداب نيز تغييرات و اصلاحاتى به عمل آمده است به عنوان مثال در زمان هاى گذشته از داخل بارگاه عسكريين علیه السلام از كنار مرقد حضرت نرجس خاتون به سرداب مى رفتند و اين وضع به همين صورت تا سال 1202ق ادامه داشت و در اين سال احمد خان دنبلى براى سرداب،راهى جداگانه از طرف شمال بازكرد و راه سرداب از طرف روضه عسكريين علیه السلام را مسدود نمود و صحن سرداب را جداگانه ساخت كه تقريبا از يك فضاى بزرگى به طول60 متر و عرض 20 متر برخوردار است. بنابراين اگر در كتاب هايى چون مزار شهيد اول،اعمال و دعاهاى مربوط به زيارت اين همه امام دريك مكان ذكر شده است علت آن است كه در زمان سابق راه سرداب نيز از پشت حرم عسكريين علیه السلام در يك ساختمان بوده است، لذا پس از زيارت عسكريين علیه السلام بلافاصله زيارت امام زمان ارواحنا له الفداء و سپس زيارت حضرت نرجس خاتون ذكر شده است.

در هر حال اين سرداب در طول تاريخ به اندازه اى مورد توجه مردم بوده است كه در آن آثار ارزشمندى از منبتكارى و كاشى كارى و ساير هنرهاى معمارى به كار رفته است.از جمله اين اشياء درِ چوبى نفيسى است كه از دوران خلافت عباسيان به جاى مانده است و از ويژگى هاى هنرى و تاريخى ارزشمندى برخوردار است. [1]

[1] نشريه موعودشماره 37 ص 51.

سرداب سامرا


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته