montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net
montazar.net

آن چه در راه خدا با نیت دستيابى به ثواب و رضايت پروردگار داده مى شود را گويند .

صدقه به معنى وسيع آن شامل هر نوع كمك به مستحق و محتاج است، اعم از مادى و معنوى. يكى از وظايف مؤمنان منتظر، صدقه دادن براى سلامتى و حفظ وجود حضرت مهدى ارواحنا له الفداء است. مقدار صدقه، اندازه و كيفيت آن چندان مهم نيست. آن چه مهم است، خلوص نیت و دادن صدقه به اندازه توانِ مؤمن است.

يكى از اعمالى كه سيد بن طاورس رحمة الله عليه، به آن بسيار اهميت مى داده، صدقه براى حفظ وجود مقدس امام زمان ارواحنا له الفداء بوده است، چون يكى از تكاليف زمان غيبت، صدقه دادن است به آن چه ميسر است براى حفظ وجود مبارك امام زمان ارواحنا له الفداء .

به طور كلى صدقه آثارى دارد. يكى اين كه صدقه نمايشگر صداقت ايمان مؤمن است كه با انجام آن نشان مى دهد تا چه حد در وادى ايمان و خداپرستى صادق است و از اين طريق نيازمندى هاى مؤمنان رفع مى گردد و رفاه عمومى به وجود مى آيد و همچنين صدقه يكى از عوامل سازندگى انسان نيز هست؟ چنانكه قرآن مى فرمايد:خذ مِن أموالهم صدقه تطهَر هم و تزکیهم بها [1]اى رسول ما تو از مؤمنان صدقات را دريافت كن تا بدان صدقات نفس آن ها را پاك و پاكيزه سازى .

مؤمن صدقه را بايد خود يا براى فايده و فرضى كه در نظر دارد بدهد و يا براى حفظ نفس خود و يا محبوب و عزيزى كه بسيار نزد او گرامى است .

و چه محبوبى بالاتر از امام زمان ارواحنا له الفداء كه اصلاح بسيارى از امور دينى و آخرتمان بستگى به وجود وسلامتى آن حضرت دارد و اين مطلب به دليل عقل و نقل ثابت است كه هيچ شخصى عزيزتر و گرامى تر نيست و نبايد باشد. بلكه حضرتش بايد محبوب تر از نفس خودمان باشد و اگر چنين اعتقادى نداشته باشيم در ايمان و معرفتمان نسبت به آن حضرت ضعف و خللى وجود دارد.

سيد بن طاووس، به فرزند خود سفارش مى فرمايد كه: ابتدا كن به صدقه دادن براى آن حضرت قبل از اينكه براى خود و عريزانت صدقه بدهى. بايد توجه داشت كه آن حضرت هيچ احتياجى به صدقه و دعاى ما ندارد، بلكه از شئون بندگى و اداى بعضى از حقوق بزرگ آن حضرت است و خود يك نوع اظهار محبت و دوستى به آن جناب است،و اين عمل راه و سببى است.براى جلب رضاى پروردگار و حصول قرب به خداوند در قضاى حوائج ودفع بلا.

لذا آثار صدقه به انفاق كنندگان آن مى رسد، مخصوصاً اگر انفاق براى اظهار محبت و دعا براى وجود مقدس امام باشد.

همچنين سيد بن طاووس، دركتاب امان الاخطار در ضمن دعايى كه براى صدقه دادن در وقت سفر ذكر مى كند مى نویسد:

خدايا اين صدقه از آن تو و براى توست وصدقه اى براى سلامتى مولايمان م ح م د الزمان ارواحنا له الفداء مى باشد و بر او درود بفرست آن هنگام كه در سفر است و در تمام حركت ها و استراحت هايش در تمامى اوقات شب و روزش و صدقه اى است براى هر چه كه متعلق به اوست. [2]



صدقه دادن به قصد سلامتى آن حضرت

و در رجحان و استحباب آن ترديدى نيست، نظر به اين‏كه اين كار از گونه‏هاى مودّت نسبت به قربى و بستگان پيغمبرصلى الله عليه وآله وسلم است كه خداوند بندگانش را در كتاب خود به آن امر فرموده، نمى‏بينى كه هرگاه فرزندت يا كسى از عزيزانت را دوست مى‏دارى و بر او بيمناك هستى، به قصد سلامتى او صدقه مى‏دهى؟ پس مولاى تو از هر كسى به اين امر سزاوارتر است، اضافه بر اين‏كه اين كار از اقسام صله امام‏ عليه السلام است،و اين براى خردمندان واضح مى‏باشد، همچنان كه فرق اين و بين امر پيشين با اندك تأملى ان شاء اللَّه روشن مى‏گردد. و از شواهد بر آنچه ياد كرديم از اهتمام ورزيدن به صدقه به نيابت يا به قصد سلامت آن حضرت‏ روايتى است كه شيخ صدوق در مجالس به سند خود از پيغمبر اكرم‏صلى الله عليه وآله وسلم آورده كه فرمود: هيچ بنده‏اى ايمان نياورد تا اين‏كه من نزد او از خودش محبوب‏تر باشم، و خاندانم از خاندان خودش نزد او محبوب‏تر باشند، و عترت من نزد او از عترت خودش محبوب‏تر باشند، و ذات من از ذات خودش نزد او محبوب‏تر باشد. [3]

و اين حديث به طريق ديگرى گذشت و مقتضاى آن، خوشايند بودن اظهار محبت نسبت به ايشان‏عليهم السلام است به گونه‏اى كه مؤمن براى خود و خاندانش و عائله و فرزندان و نزديكانش انجام مى‏دهد، و اين باب وسيعى است كه فوايد بسيارى از آن استفاده مى‏شود، چنان‏كه بر اهل بينش پوشيده نيست، و به اقسام صله امام‏ اشاره خواهيم كرد ان شاء اللَّه تعالى.



صدقه دادن به نيابت از آن حضرت‏

و اين از نشانه‏هاى مودّت و دوستى آن جناب و ولايت او است و بر خوبى و رُجحان آن دلالت دارد آنچه در مدح صدقه دادن و نماز خواندن به نيابت از ساير مؤمنين وارد گرديده - چنان‏كه گذشت - زيرا كه مولاى مؤمنين افضل افراد آنان است، و صدقه دادن از سوى او از صدقه دادن به نيابت از آنان بهتر و برتر مى‏باشد، اضافه بر فحواى دليلى كه در مورد نيابت كردن از امام‏ در حج و طواف و زيارت و... وارد شده، كه اگر كسى آن روايات و مانند آن‏ها را جستجو نمايد رجحان داشتن انجام هر گونه عمل صالح به نيابت از آن جناب را خواهد دانست. ‏

و سيد اجل على بن طاووس‏رحمه الله در كتاب كشف المحجة فرزندش را سفارش و امر كرده به انجام امورى كه مربوط به آداب و وظايف او نسبت به مولايمان صاحب الزمان ارواحنا له الفداء است، تا آنجا كه گفته: ... پس در پيروى و وفادارى و تعلق خاطر و دلبستگى نسبت به آن حضرت‏عليه السلام به گونه‏اى باش كه خداوند و رسول او و پدران آن حضرت و خود او از تو مى‏خواهند و حوايج آن بزرگوار را بر خواسته‏هاى خود مقدم بدار هنگامى كه نمازهاى حاجت را به جاى مى‏آورى، و صدقه دادن از سوى آن جناب را پيش از صدقه دادن از سوى خودت و عزيزانت قرار ده، و دعا براى آن حضرت را مقدم بدار بر دعا كردن براى خودت، و نيز در هر كار خيرى كه مايه وفاى به حق آن حضرت است آن بزرگوار را مقدم بدار، كه سبب مى‏شود به سوى تو توجه فرمايد و به تو احسان نمايد... . [4] ‏
اضافه بر اين‏كه اين كار از اقسام صله امام‏ است، و فضيلت صله امام‏ ان شاء اللَّه تعالى خواهد آمد. و بر اين مقصود و بر اين‏كه صدقه دادن و مانند آن صِلِه است دلالت مى‏كند خبر على بن ابى‏حمزه كه در وسائل و بحار و غير آن روايت آمده كه گفت: به حضرت ابوابراهيم موسى بن جعفرعليه السلام عرضه داشتم: از سوى زندگان و مردگان از خويشاوندان و دوستانم حج به جاى آورم و نماز بگزارم و صدقه بدهم؟ فرمود: آرى، از سوى او صدقه بده و نماز بگزار و به سبب صله و پيوندت نسبت به او پاداش ديگرى برايت خواهد بود. [5]‏

مى‏گويم: هرچند كه در سؤال از خويشاوندان و دوستان ياد نمود، ولى بدون ترديد ذكر كردن اين دو مورد از جهت آن است كه انسان در غالب اوقات حج و صدقه و زيارت و كارهاى نيك ديگر را از سوى كسى انجام مى‏دهد كه با وى رابطه و خصوصيتى داشته باشد، و اين را آشكارا مى‏بينيم كه در مردم چنين حالتى وجود دارد، لذا در سؤال اين دو را ياد كرد، پس معلوم شد كه اين دو مورد را براى نمونه ياد نموده است، و منظورش سؤال از جايز بودن نيابت در عبادت‏ها و خيرات از طرف زندگان و مردگان مؤمنين و مؤمنات مى‏باشد، پس امام‏ سؤال او را به طور بليغ‏تر و تمام‏ترى پاسخ داد كه جايز بودن آن را با كلمه: آرى بيان فرمود، سپس خواست خوبى و استحباب آن را بيان كند، كه پس از تذكر جايز بودن آن امر فرمود به اين‏كه: از سوى او صدقه بده و نماز بگذار آن‏گاه خواست كه او را بر اين كار تشويق و ترغيب نمايد، كه فضيلت و ثواب آن را يادآور شد و فرمود: و پاداش ديگرى برايت خواهد بود، و چون خواست جهت استحقاق اجر و ثواب را بيان سازد به آن توجه داد و فرمود: به سبب صله و پيوندت نسبت به او. ‏

پس در اين سخن حكم به جايز بودن اين عمل را به معنى اعم از مباح و مستحب و استحباب آن و ترغيب كردن به آن با بيان اجر و ثوابش، و اين‏كه آن پاداش به خاطر پيوند با خويشان و دوستان است را در فرمايش خود جمع كرد. پس اى خواننده داناىِ هوشمند! دقت كن كه اگر شخصى به سبب صله يكى از برادران مؤمن خود و صدقه دادن از سوى او إستحقاق ثواب يابد، پس چرا كسى كه از سوى صاحب الأمر ارواحنا له الفداء صدقه بدهد مستحق ثواب و پاداش بزرگ‏ترى نباشد؟ آرى، استحقاق آن را دارد، و به برترين ثواب صدقه دهندگان نايل مى‏شود، چون اين عبادت را به نيابت از بهترين افراد عالم انجام داده است. ‏

و بدون ترديد هر قدر كه ارتباط و خصوصيّت بين او و بين امامش كامل‏تر و تمام‏تر باشد، ثوابش در صدقه دادن از سوى آن حضرت نيز فزون‏تر و تمام‏تر خواهد بود، از درگاه خداى تعالى خواهانيم كه بر ما و بر ساير مؤمنين به كمال مودّت و خدمت آن حضرت منّت گذارد كه خداوند اجابت كننده دعاها است. ‏

و شاهد بر آنچه يادآور شديم - كه صدقه دادن از سوى امام‏ برتر از صدقه دادن از طرف غير او است - اضافه بر حكم عقل به اين مطلب و اين‏كه از اقسام صله امام‏ است، روايتى است كه در تفسير امام عسكرى‏عليه السلام آمده كه ان شاء اللَّه تعالى بيان خواهد شد. ‏

[1] سوره توبه، 103.

[2] نشريه موعود شماره 13 ص68.

[3] أمالى، 201.

[4] كشف المحجة، 152 و 151، فصل 150. ‏

[5] وسائل الشيعه، 367/5، ح 9. ‏


صدقه


در خواست عضویت جهت دریافت ایمیل
نام:
ایمیل:
montazar.net

نظر سنجی
مایلید در کدام حوزه مطالب بیستری در سایت گذاشته شود؟
معارف مهدویتغرب و مهدویت
وظایف ما در عصر غیبتهنر و فرهنگ مهدویت
montazar.net

سایت های وابسته